8 Eylül 1946 tarihinde Mardin’in Savur ilçesinde doğan Aziz Sancar; doktor, akademisyen, biyokimyager, moleküler biyolog ve dünya çapında tanınan bir bilim insanıdır. DNA onarımı alanında yaptığı çığır açıcı çalışmalarla 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülmüştür.

Aziz Sancar, uzun yıllardır ABD’de bilimsel çalışmalarını sürdürmekte olup 1997 yılından bu yana Kuzey Karolina Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Özellikle son 20 yılda, DNA onarım mekanizmalarının aydınlatılmasında kullanılan biyokimyasal yöntemlere öncülük eden araştırmalarıyla bilim dünyasında önemli bir yer edinmiştir. Mehmet Özdoğan ile birlikte ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilen ilk Amerikalı Türk olma unvanını da taşımaktadır.

Bilim literatürüne kazandırdığı özgün katkılar arasında, kendi geliştirdiği ve adını verdiği “maxicell tekniği” ile “excinuclease (excision nuclease) enzimi” bulunmaktadır. Bu kavramlar, Oxford Üniversitesi tarafından yayımlanan Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü’nde yer alarak uluslararası düzeyde kabul görmüştür.

Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’yı nasıl onardığını ve genetik bilginin nasıl korunduğunu ortaya koyan araştırmaları sayesinde, Amerikalı bilim insanı Paul Modrich ve İsveçli araştırmacı Tomas Lindahl ile birlikte 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü paylaşmıştır. Üç bilim insanı, 30 yılı aşkın süre boyunca birbirlerinden bağımsız olarak yürüttükleri çalışmalarda DNA onarımının farklı mekanizmalarını açıklamışlardır. Sancar, özellikle nükleotit kesim onarımı alanındaki buluşlarıyla öne çıkarken; Lindahl ve Modrich diğer DNA onarım yolları olan baz kesim onarımı ve yanlış eşleşme onarımını tanımlamıştır. Bu temel mekanizmaların, insan dahil olmak üzere karmaşık organizmalarda da geçerli olduğu gösterilmiş; örneğin nükleotit kesim onarımındaki bozuklukların deri kanserleriyle doğrudan ilişkili olduğu ortaya konmuştur.

Nobel Kimya Ödülü, Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından Aziz Sancar’a takdim edilmiştir. Sancar, bu büyük başarıyı şu sözlerle Türkiye’ye ithaf etmiştir:
“Beni Nobel’e götüren, Atatürk’ün ve Türkiye Cumhuriyeti’nin gerçekleştirdiği eğitim devrimidir.”

Bu düşünceyle Nobel madalyasını ve sertifikasını Anıtkabir’e bağışlayan Aziz Sancar’ın ödülü, bugün Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi’nde kendisine ayrılan özel bölümde sergilenmektedir.