Ziya Selçuk 1961 yılında Ankara’da dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamladı. Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Eğitimde Psikolojik Hizmetler ile Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanlarında lisans ve yüksek lisans düzeyinde sürdürdü; doktora derecesini ise Hacettepe Üniversitesi’nden aldı.
Akademik kariyeri boyunca çeşitli yükseköğretim kurumlarında öğretim üyeliği ve yöneticilik görevlerinde bulunan Selçuk, eğitim politikaları ve uygulamaları alanında önemli roller üstlendi. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu başkanlığı görevini yürüttü; bunun yanı sıra vakıf üniversitelerinde mütevelli heyeti başkanlığı ve üyeliği yaptı.
Sivil toplum ve bilimsel çalışmalara da aktif katkı sağlayan Selçuk; TÜBİTAK-SOBAG Yürütme Kurulu üyeliği, Türkiye Satranç Federasyonu yönetim kurulu üyeliği ve Türkiye Voleybol Federasyonu Eğitim Kurulu başkanlığı gibi görevlerde bulundu. Ayrıca psikolojik danışma alanında faaliyet gösteren meslek örgütlerinde yöneticilik yaptı, köşe yazarlığı ve uluslararası projelerde uzmanlık görevleri üstlendi.
Türk Zekâ Vakfı yönetim kurulu üyeliği ve Yunus Emre Enstitüsü Bilim Diplomasisi Kurulu üyeliği gibi görevler de üstlenen Selçuk, pek çok resmi ve özel eğitim kurumunun kurulması ve geliştirilmesinde öncü rol oynadı. Rehberlik, öğrenme süreçleri, iletişim ve bireysel farklılıklar üzerine kitaplar kaleme aldı; çok sayıda akademik makale yayımladı.
2018 yılında Millî Eğitim Bakanlığı görevine getirilen Selçuk, yaklaşık üç yıl süren bakanlık döneminin ardından Ağustos 2021’de görevini devretti. Evli ve üç çocuk babasıdır.
