Mehmet Zafer Çağlayan, 1957 yılında Muş’ta dünyaya geldi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği bölümünden 1980 yılında mezun olduktan sonra iş hayatına atıldı ve sanayicilik kariyerine başladı. 1987’de Ankara Sanayi Odası seçimlerinde en genç sanayici olarak Oda Meclisi Üyeliği’ne seçilen Çağlayan, 1989’da ASO Yönetim Kurulu Üyeliğine yükseldi. Burada önce muhasip üye, ardından 1991’den itibaren dört yıl boyunca Yönetim Kurulu Başkan Vekili olarak görev yaptı.
Kasım 1995’te gerçekleştirilen seçimlerde en genç ASO Başkanı olarak Yönetim Kurulu Başkanlığı’na seçilen Zafer Çağlayan, o tarihten bu yana bu görevini sürdürüyor ve ASO tarihinin en uzun süreli başkanı unvanını taşıyor. Başkanlığı döneminde, özellikle KOBİ’lere yönelik çalışmaları sayesinde 1997 yılında ASO “En Başarılı Kuruluş” ödülüne layık görüldü. Ayrıca, 1999 Ağustos depremi sonrası yürüttüğü projelerle, Bedelli Askerlik, Deprem Tahvili, kamu arazilerinin satışı, Türk işadamlarına vize kolaylığı ve bölgesel asgari ücret uygulamaları gibi pek çok girişimi hayata geçirdi. Geliştirdiği Anadolu Yaklaşımı Projesi de daha sonra yasalaşarak ülke ekonomisine katkı sağladı.
Çağlayan, 1996-1998 ve 2002-2005 yılları arasında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkan Yardımcılığı yaptı; 2005-2009 döneminde aynı göreve yeniden seçildi. Ayrıca TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (TOBB ETÜ) ile Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Mütevelli Heyet Üyeliği görevlerini yürüttü.
Evli ve iki çocuk babası olan Zafer Çağlayan, 22 Temmuz 2007’de AK Parti’den Ankara 2. Bölge milletvekili seçildi ve aynı yıl Sanayi ve Ticaret Bakanlığı görevini devraldı. 2011 seçimlerinde tekrar milletvekili seçilen Çağlayan, 61. Hükümet’te Ekonomi Bakanı olarak görev aldı. 17 Aralık 2013 tarihinde gerçekleştirilen yolsuzluk soruşturması kapsamında ailesiyle ilgili gelişmelerin ardından, 25 Aralık 2013’te bakanlık görevinden istifa etti.