Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA), Bitlis, Hakkari, Muş ve Van illerini kapsayan TRB2 Bölgesi İklim Değişikliği Risk ve Kırılganlık Analizi'nin tamamlandığını açıkladı. Avrupa Birliği Ufuk Avrupa Programı kapsamında desteklenen TRB2 İçin İklim Dirençliliği Yol Haritasının Geliştirilmesi Projesi çerçevesinde hazırlanan rapor, 34 kurumdan 100 paydaşın katılımıyla gerçekleştirilen çalışmalar ve bilimsel iklim verileri doğrultusunda oluşturuldu.
TRB2 Bölgesi'nin iklim değişikliğine karşı karşıya olduğu risklerin değerlendirildiği raporda kuraklık, aşırı sıcak hava dalgaları, kentsel ısı adası etkisi, şiddetli yağışlar, sel ve taşkınlar ile ağır kış koşulları öncelikli iklim tehlikeleri arasında sıralandı. Değerlendirmede kuraklık yüksek risk kategorisinde yer alırken aşırı sıcaklıklar, şiddetli yağışlar ve ağır kış koşulları orta risk kategorisinde sınıflandırıldı.
Raporda, 2030-2050 döneminde kuraklık ve aşırı sıcaklıkların şiddetinin ve görülme olasılığının artmasının beklendiği belirtildi. Şiddetli yağış ve taşkınların da aynı dönemde artış göstermesinin beklendiği değerlendirmede, ağır kış koşulları, don ve çığ olaylarının görülme olasılığının ise uzun vadede azalacağı öngörüldü.
YAĞIŞLARIN AZALMASI BEKLENİYOR
Raporda Van'a ilişkin 2050 iklim projeksiyonlarında sıcaklık artışı ve yağış miktarındaki azalma öne çıktı. 2021-2025 dönemi ile 2046-2050 döneminin karşılaştırıldığı analizde, Van'da ortalama minimum sıcaklığın yaklaşık 1,5 derece, ortalama maksimum sıcaklığın ise 1,7 derece artması öngörüldü.
Aynı projeksiyona göre Van'da yıllık yağış miktarının 345,1 milimetreden 283,2 milimetreye gerilemesi ve yüzde 17,9 azalması bekleniyor. Referans evapotranspirasyon miktarının ise bin 206,2 milimetreden bin 269,5 milimetreye yükselerek yüzde 5,2 artacağı hesaplandı.
Raporda, yağış miktarındaki azalma ve buharlaşma-terleme miktarındaki artışın toprak nemi ve tarımsal su ihtiyacı üzerinde oluşturabileceği baskıya ilişkin değerlendirmelere de yer verildi
TARIMSAL ÜRETİMDE VERİM KAYBI ÖNGÖRÜSÜ
Tarımsal kuraklık riskinin değerlendirildiği raporda, sulama yetersizliği ve yağışa bağımlı üretim koşullarında bazı ürünlerde yaşanabilecek verim kayıpları hesaplandı. 2050 yılına yönelik değerlendirmelerde şeker pancarında yüzde 21, buğdayda yüzde 10, mısırda ise yüzde 34 oranında potansiyel verim kaybı öngörüldü. Raporda ayrıca, sulama kaynaklarının yetersiz kalması durumunda değerlendirilen başlıca tarım ürünlerinde toplam potansiyel gelir kaybının 160 milyon doları aşabileceği belirtildi.
Van özelinde yapılan buğday sulama örneklemesinde ise yıllık net sulama ihtiyacının 2021-2025 dönemindeki 488 milimetreden 2046-2050 döneminde 574 milimetreye yükselmesi hesaplandı. Bu artışın yaklaşık yüzde 17,7 olduğu, sulama ihtiyacının en yüksek olduğu ayların mayıs ve haziran olduğu kaydedildi.
SEL VE TAŞKIN RİSKİ DEĞERLENDİRİLDİ
Raporda TRB2 Bölgesi'nde geçmiş yıllarda yaşanan sel ve taşkın olaylarına ilişkin kayıtlar da incelendi. Tarihsel olayların değerlendirilmesinde, özellikle hızlı kar erimesi, eğimli havzalar ve drenaj sistemlerindeki yetersizliklerle birlikte 24 saat içerisinde yaklaşık 40-50 milimetre yağışın taşkınlara neden olabildiği belirtildi.
Ağır kış koşullarına ilişkin projeksiyonlarda ise 2050 yılına kadar günlük kar yağışının 6 santimetreyi ve 25 santimetreyi aşma olasılığının mevcut koşullara kıyasla yaklaşık yüzde 2-4 azalmasının beklendiği aktarıldı. Kar yağışındaki bu değişimin Van Gölü Kapalı Havzası'nın su dengesi açısından da etkilerinin olabileceği ifade edildi.
Raporda, iklim değişikliğinin etkilerinin tarım, hayvancılık, enerji ve su temini, ulaşım, halk sağlığı ve yerleşim alanları üzerindeki riskleri de değerlendirildi. Çalışmanın, TRB2 Bölgesi'nde iklim değişikliğine uyum planlaması, öncelikli risklerin belirlenmesi ve iklim dirençliliğine yönelik yatırım çalışmalarında kullanılmak üzere hazırlandığı bildirildi.
