Van Gölü Havzası, kuraklık tehdidi altında. Kapalı yapısı nedeniyle dışarıdan su almaması, gölden su çıkışı olmaması; havzanın ekosistemini hassas hale getiriyor.
Van YYÜ Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, havzadaki su dengesinin büyük ölçüde kışın yağan kar ve yağmur ile yaz aylarındaki buharlaşmaya bağlı olduğunu söyledi.
Akkuş, “Kar yağışı, yaz aylarında akarsuları besleyerek hem tarımda sulama hem de Van Gölü ekosistemi için hayati öneme sahip. Ancak tek bir yıl yağan kar, uzun yılların birikmiş kuraklık sorununu ortadan kaldırmaz.” dedi.
“YAĞIŞ AZ VE BUHARLAŞMA FAZLA OLURSA TARIM VE EKOSİSTEM DOĞRUDAN ETKİLENİR”
2026 kışında havzayı çevreleyen dağlar ve göl kıyısında kar örtüsünün önemli ölçüde arttığını belirten Mustafa Akkuş, “Kuraklık son yıllarda hem ülkemizin hem de Van Gölü Havzası’nın en önemli gündemlerinden biri. Havza, kapalı yapısı nedeniyle dışarıdan su almaz, gölden de su çıkışı olmaz; bu da ekosistemi çok hassas hale getirir. Su dengesi, kışın yağan kar ve yağmur ile yaz aylarındaki buharlaşmaya bağlıdır. Yağış az ve buharlaşma fazla olursa göldeki su seviyesi düşer, tarım ve ekosistem doğrudan etkilenir. Kar yağışı kritik önemdedir, dağlarda biriken kar, yaz aylarında yavaş eriyerek akarsuları besler; bu hem tarımda sulama hem de Van Gölü’nde inci kefali gibi türlerin yaşamı için hayati öneme sahip.” dedi.
“2026 KIŞINDA GEÇEN YILA KIYASLA ÇOK DAHA İYİ BİR KAR ÖRTÜSÜ OLUŞTU”
2025 yılının, son yılların en kurak yıllarından biri olarak kayıtlara geçtiğini ifade eden Akkuş, “Özellikle Şubat ayında yağışlar, normalin yaklaşık yüzde 60 oranında altında gerçekleşti. Bu durum, göl çevresindeki dağlarda kar örtüsünün azalmasına ve yaz aylarında su seviyesinin ciddi şekilde düşmesine yol açtı. 2026 kışında ise geçen yıla kıyasla çok daha iyi bir kar örtüsü oluştu; yüksek dağlar ve göl kıyısına kadar uzanan alanlar karla kaplandı. Bu, yaz aylarında su miktarının artacağı anlamına geliyor, ancak şunu net biçimde söylemek gerekir: bu tablo kuraklık sorununu tek başına çözmez. Kuraklık, uzun yıllar boyunca biriken sorunların sonucudur; bir yıl yağan kar, tüm sorunları ortadan kaldırmaya yetmez.” ifadelerini kullandı.
“SU YÖNETİMİ VE KULLANIM BİÇİMİ DE KRİTİK ÖNEME SAHİPTİR”
Akkuş ayrıca, havzadaki akarsulara yapılan kontrolsüz su pompaları, aşırı sulama ve eski sulama yöntemlerinin, suyun etkin kullanımını engellediğini işaret ederek şu sözleri kaydetti:
“Ayrıca, havzadaki kar ve yağmur suyu miktarı, sadece miktar olarak yeterli değildir; su yönetimi ve kullanım biçimi de kritik öneme sahip. Akarsulara yapılan kontrolsüz su pompaları, tarımda aşırı su tüketimi ve eski sulama yöntemleri, suyun etkin kullanılmasını engeller. Dolayısıyla Van Gölü’nün su seviyesi ve kuraklıkla mücadele, sadece yağışlara bağlı değildir; uzun vadeli ve etkin bir su yönetimi stratejisi ile desteklenmelidir.”