Van’da kamu kaynaklarıyla kurulan ve genç girişimciler için bir “üretim üssü” olması hedeflenen Van İş Geliştirme Merkezi (İŞGEM), yıllardır dile getirilen ancak bugüne kadar açıkça ortaya konulamayan ciddi usulsüzlük iddialarıyla yeniden gündeme geldi. Sümerbank Van Deri ve Kundura Fabrikası’nın yerine kurulan merkezde, mevzuatın sistematik biçimde ihlal edildiği, kamuya ait alanların fiilen atıl bırakıldığı ve yeni iş kurmak isteyen gençlerin bilinçli şekilde dışlandığı öne sürülüyor.
Edinilen bilgilere göre KOSGEB tarafından kurulan Van İŞGEM, 2005 yılında yapılan bir protokolle Van Sanayici ve İş Adamları Derneği’ne (VANSİAD) İŞGEM projesinin yürütülmesi amacıyla süreli olarak tahsis edildi. Yaklaşık 17 bin metrekare kapalı alana sahip merkezde bugün 50’nin üzerinde işletme bulunuyor. Ancak sahadaki tablo, resmi kayıtlar ve kuruluş amacıyla örtüşmüyor.
Mevzuat açık, uygulama tersine
İŞGEM mevzuatına göre işletmelerin merkezde kalış süresi 3+2 yıl ile sınırlı. Yani en fazla 5 yıl. Sadece istisnai koşulları sağlayan ve sınırlı sayıda belirlenen “çapa işletmeler” bu sürenin dışında tutulabiliyor. Yapılan incelemelerde ise merkezde bulunan işletmelerin yarıdan fazlasının 5 yılı aşkın süredir İŞGEM’de faaliyet göstermeye devam ettiği tespit edildi. Bu durumun açık biçimde mevzuata aykırı olduğu görülüyor.
İddialara göre İŞGEM yönetimi, süresi dolan işletmelerden yaklaşık iki kat fazla kira aldığı için bu firmaların merkezde kalmasına göz yumuyor. Buna karşın yeni başvuru yapan girişimcilere “yer yok” denilerek başvuruların reddedildiği ifade ediliyor.
İşlikler var, üretim yok
Medya ajansımıza ulaşan ihbarlar üzerine İŞGEM’e farklı tarihlerde ziyaretler gerçekleştirildi. Yapılan incelemelerde, bazıları yurt dışı bağlantılı olmak üzere kişilere tahsis edilmiş alanlar bulunduğu, çok sayıda işletmenin fiilen kapalı olduğu, işliklerde üretim yapılmadığı ve alanların atıl durumda olduğu görüntülerle belgelendi.
Durumun sorulması üzerine İŞGEM yetkilileri, “Bugün açmadılar, normalde açıklar” yanıtını verdi. Ancak farklı günlerde yapılan ziyaret ve kontrollerde de aynı işletmelerin kapalı olduğu görüldü. Kapalılığın geçici değil, sürekli olduğu tespit edildi.
Bazı firmalara birden fazla işlik
İŞGEM mevzuatı açık: Bir firmaya birden fazla işlik tahsis edilemez. Ancak yapılan incelemelerde bazı firmalara birden fazla alan verildiği, bu alanların üretim yerine depo olarak kullanıldığı belirlendi. Oysa İŞGEM’de depo kullanımı yasak ve alanların yalnızca üretim amaçlı kullanılması gerekiyor.
Genç girişimciler sistem dışına itiliyor
Ortaya çıkan tablo, İŞGEM’in kuruluş amacından tamamen uzaklaştığını gösteriyor. Yeni iş kurmak isteyen çok sayıda genç girişimci, başvurularının aylarca bekletildiğini, çeşitli gerekçelerle sürecin uzatıldığını ve fiilen reddedildiğini dile getiriyor. Buna karşın merkez içinde çok sayıda kapalı ve kullanılmayan işlik bulunması dikkat çekiyor.
İddialara göre yüksek kira geliri elde edilen mevcut işletmeler korunurken, genç girişimcilerin sisteme dahil edilmesi istenmiyor. Bu durumun kamu yararını açık biçimde zedelediği ifade ediliyor.
Kamu kaynağı kullanılıyor, denetim görünmüyor
KOSGEB ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı destekleriyle, kamu kaynakları kullanılarak kurulan Van İŞGEM’de; üretim yapılmayan, kapalı tutulan ve mevzuata aykırı şekilde kullanılan alanların uzun süredir denetimsiz kalması ciddi soru işaretleri doğuruyor. Merkezin kimler tarafından, hangi kriterlerle yönetildiği ve denetim mekanizmalarının neden işletilmediği Van kamuoyunda yüksek sesle sorgulanıyor.
Tüm bu iddialar ve belgeler ortadayken gözler şimdi KOSGEB’e ve ilgili denetim kurumlarına çevrilmiş durumda. Van İŞGEM’de yaşananlara ilişkin herhangi bir inceleme başlatılıp başlatılmayacağı ise merak ediliyor.
Kamuoyunun beklentisi net:
İŞGEM gerçekten üretim ve girişim için mi var, yoksa belli kişi ve işletmelerin yıllarca korunması için mi?