Kültür & Sanat

Bartholomeus Kilisesi restore edilmeyi bekliyor

Van'ın Başkale ilçesindeki 1700 yıllık Bartholomeus Kilisesi, restore edilmeyi bekliyor. İlçeye 23 kilometre uzaklıktaki Albayrak Mahallesi'nde Büyük Zap Vadisi'ne hakim bir tepeye inşa edilen ve Hazret-i İsa'nın havarilerinden Bartalmay'ın mezarının bulunduğuna inanılan bin 700 yıllık St. Bartholomeus Kilisesi'nin yıllardır harabe halde bırakılması vatandaşın tepkisine neden oluyor.

Abone Ol

Bölgede bir dönem yaşanan terör ve kaçakçılık olaylarını önlemek amacıyla İran sınırındaki Albayrak Mahallesi'nde 37 yıl önce kurulan 3. Hudut Tabur Komutanlığına ait arazi içinde bulunması nedeniyle uzun yıllar ziyarete kapalı tutulan Bartholomeus Kilisesi, tabur komutanlığının çözüm süreci kapsamında mahalle dışına taşınmasıyla yeniden ziyarete açılmıştı. Uzun yıllar sonrası yeniden ziyaretçilerini ağırlayan 1700 yıllık Bartholomeus Kilisesi'nin kemerler dışındaki örtüsü tamamen yıkılmış vaziyette.

Tarihi kilisenin yeniden restore edilerek kent turizmine kazandırılması gerektiğini belirten doğaseverler, tarihi güzelliğin korunmasını istiyor. Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Mimarlar Odası Van Şubesi 11.Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Barış Kartal, "Başkale İlçesi'nde bulunan St. Bartholomeus Kilisesi'ni görme imkanım oldu.

Kilisenin durumu maalesef iç açıcı değil. Zap Vadisi'ne bakan tepe üzerine kurulmuş 1700 yıllık kilisenin kemerler dışında örtüsü yıkılmış vaziyettedir. Kilisenin muazzam bir giriş kapısı bulunmaktadır. Bu tarihi güzelliği korumamız gerekmektedir. Çok yakınında bulunan Vanadokya ile birlikte kent turizmine kazandırabiliriz" dedi.

ST. BARTHOLOMEUS KİLİSESİ

Başkale İlçesi'ne bağlı Albayrak Köyü'nde bulunmaktadır. Büyük Zap Vadisi'ne bakan bir tepe üzerine kurulmuş olan kilise ve jamatun aynı tarihte yapılmıştır. En yaygın inanışa göre kilise Saint Bartholomeus'un mezarı üzerine 4'ncü yüzyılda inşa edilmiştir.

Manastırla ilgili referans bilgilerden yola çıkarak Kilise ve jamatununun 13'ncü yüzyıl sonu ve 14'ncü yüzyıl başında inşa edildiği kabul edilmektedir. 1457 tarihli el yazması kitabın kolofonuna göre yapılar Başpapaz Kirakos tarafından dekore edilmiştir. Kilise ve jamatunun, Katogikos Philippe'nin desteği ile Vardapet Kirakos'un piskoposluğu zamanında, Osmanlı Devleti'ne bağlı Hakkari Beyi Hüsrev Şerif'in yönetimi altında 1651 yılında onarım geçirdiği kaynaklarda belirtilmektedir.

Günümüze gelebilen kilise ve jamatunu 17'nci ve 18'nci yüzyıla tarihlendirilmektedir. Manastır ve yapılar 1966 depreminde büyük hasar görmüştür. St. Bartholomeus Kilisesi, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen bir alana oturmaktadır. Batı cephenin ortasında anıtsal bir giriş yer almaktadır. Üstten sivri kemerli bir alınlıkla vurgulanmış olan portal, dikdörtgen çerçeve içerisinde, köşelerden sütuncelerle sınırlandırılmış, sivri kemerli bir girinti teşkil etmektedir.

Bunun ortasında basık kemerli kapı açıklığı bulunmaktadır. Asıl portal girintisinin alınlık kısmında iki süvarinin mücadelesi kabartma olarak verilmiştir. Üstteki alınlıkta ise, tanrı ve melekler tasvir edilmiştir. Tanrı, altı meleğin taşıdığı bir tahtta oturur vaziyette verilmiştir.

Ayrıca Tanrı'nın omuzlarında güvercinler, ayaklarının altında aslan figürleri bulunmaktadır. Kare planlı jamatun, yanlardan karşılıkla atılmış dört kemer üzerine oturan çapraz tonozla örtülmüştür. Kemerler dışındaki örtü günümüzde yıkılmış durumdadır.

Buradan bir kapı vasıtasıyla geçilen Kilise, merkezi kubbeli ve haç planlıdır. Doğudaki apsis beş kemerli olup, yanlarında papaz hücreleri yer almaktadır. Merkezi kubbe ve haç kollarının örtüleri yıkılmış olup, dıştan yüksek bir kasnak ve konik bir külahla vurgulandığı eski resimlerden anlaşılmaktadır. Yapının tamamında düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır. Kiliseyle jamatun kısmının bütün olarak ele alınması yanında, batı cephedeki portalde yer alan figürlü plastik, yapının önemli yanlarını oluşturmaktadır.

Van bölge gazetesi