banner56

'Kendinizi kansız bırakmayın, kan alma ihtimalinizi azaltın'

Dr. Hülya Bilgen, hasta kan yönetimi ile bilinçsiz kan naklinin önlenmesinin amaçlandığını belirterek, "Kan, temini zor bir kaynaktır. Gayet iyi bağışçı organizasyonu olan gelişmiş ülkelerde bile son yıllarda giderek artan bir bağışçı sıkıntısından söz ed

SAĞLIK 17.01.2020, 15:55 17.01.2020, 15:59
'Kendinizi kansız bırakmayın, kan alma ihtimalinizi azaltın'

Medipol Mega Üniversite Hastanesi Hematoloji Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Hülya Bilgen, Hasta Kan Yönetimi (HKY) hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Dr. Bilgen, asıl amacın hastaya kan verme ihtimalini azaltmak olduğunu belirterek, "Hasta kan yönetimi, hastalara az kan vermek; mümkünse hiç kan vermemek demektir. Bu amaçla ameliyat esnasında, öncesinde ve sonrasında bazı teknik değişiklikler yapılmalı. Özellikle hasta kanamayacağı ya da rezervlerini maksimum kullanacağı şekilde ameliyata hazırlanmalı. Amacımız hastaya kan verme ihtimalini azaltmak." ifadelerini kullandı.
 

Organ nakliyle eşit sayılıyor
Günümüzde hastaya kan vermenin riskli bir konsept olarak kabul edildiğine dikkati çeken Dr. Bilgen, dünyada artık kan nakli ile organ naklinin eşit sayıldığını açıkladı ve şöyle devam etti: "Kanın tek kaynağı insandır. Gönüllü bağışçılarımıza teşekkür ederiz. Yerinde kullanıldığında hayat kurtarıcıdır. Güvenli kan için Türk Kızılay gerekli tüm testleri özenle yapmaktadır. Ancak yine de en iyi yaklaşım kan kullanmamak ya da akılcı kullanmaktır diyebiliriz. Eski eğitimde kan verme iyi bir şey olarak bilinir, artık bunun tam tersi anlayış var. Bu bir eğitim işi. Hastaların da bilinçlendirilmesi lazım. Doktorların fikirlerinin değişmesi lazım. Beraber çalıştığımız sağlık ekibinin de bu konuya inanması lazım. Dolayısıyla hem personel inanacak hem de alt yapı ve teknoloji olacak. Hastane yönetimlerinin de bu konuya inanması önemli." dedi.

 

"Karar vermeden önce iyi düşünün"
Dr. Bilgen, transfüzyon yani kan nakli kararı veren her hekimin olası yan etkileri çok iyi bilmesi ve hastası için iyi bir kar-zarar muhasebesi yapması gerektiğini ifade ederek şu bilgileri paylaştı: "Kan, temini zor bir kaynaktır. Bağışlanan kanın ziyan edilmeden verimli kullanılması esastır. Ayrıca pahalıdır da. Azımsanmayacak bir üretim maliyeti yanında, istenmeyen etkilerinden kaynaklanan dolaylı bir maliyeti de olduğu pek çok çalışma ile ortaya konuldu.

Yasal ve etik nedenler de transfüzyon yaklaşımımızı sorgulamamızda bir faktör oldu. Kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu için hastadan bilgilendirilmiş onay alma zorunluluğu var. Gelişmiş ülkelerde, yeterince ve doğru bilgilendirilen hastalarda transfüzyonu kabul etmeme eğilimi giderek artıyor. Transfüzyonun riskleri ile ilgili bilgilendirmenin gerçekten detaylı şekilde yapılması durumunda, hastaların yüzde 80’inin transfüzyonu reddedebileceği öne sürülüyor.

Kabaca özetlenen bu nedenler bir araya getirildiğinde transfüzyon kararı verirken 10 yıl öncesine göre çok daha fazla düşünmemiz gerektiği aşikârdır."

 

"Ameliyat öncesi anemi tedavi edilmeli"
Transfüzyon gereksinimini en aza indirmek için yapılması gerekenleri Dr. Bilgen, şöyle sıraladı: "En fazla kullanılan kan bileşeni eritrosit konsantresi olup, en sık kullanım nedeni de kansızlık yani anemidir. Anemi nedeni kanama olabileceği gibi hastalıklara bağlı da gelişebilir. Anemi bir hastalık değil bulgudur ve nedeni saptanarak hematinik ilaçlarla tedavi edilmelidir. Anemide transfüzyon (hematolojik malignensiler hariç tutulmak koşuluyla) çok nadir durumlarda, yalnızca akut gelişen ve ciddi hipoksi bulgularına yol açan olgularda gündeme gelebilir. Ancak elektif yani planlı cerrahiye hazırlanan bir hastada anemi saptanması HKY’nin alanına girer.

Pek çok araştırma ameliyata alınan hastaların yarısının ameliyata anemik şekilde alındığını, bunun transfüzyon gereksinimini 2-3 misli arttırdığını, bu hastaların morbidite ve mortalitelerinin preoperatif anemik olmayanlara göre belirgin derecede yüksek olduğunu göstermiştir. Elektif ameliyatlarda anemik hastanın önce anemisinin tedavi edilmesi, ondan sonra ameliyata alınması gerektiği klasik bir kuraldır. Ancak tedavi hastaya transfüzyon uygulayarak değil, etiyolojiye yönelik ve hematinik ilaçlarla olmalıdır."

 

"Bilinçli bir organizasyon şart"
Dr. Bilgen, anemik bir hastanın elektif ameliyata alınmasının HKY uygulamalarında kesinlikle sakıncalı bulunduğuna değinerek şu değerlendirmede bulundu: "HKY uygulayan hastanelerde ‘anemi polikliniklerinin’ kurulmasının anemik hastaya doğru yaklaşım ve transfüzyon oranlarında azalmaya önemli katkısı olduğu gösterilmiştir. Preoperatif tüm hastalar bu polikliniklerde değerlendirilmekte, hızla uygun şekilde tedavi edilmekte ve ancak ondan sonra ameliyatlarına izin verilmektedir. Ameliyat öncesinde hastanın kendi kan potansiyeli ve transfüzyon gerekip gerekmeyeceği de değerlendirilebilir. Hastanın ameliyattan çıkacağı tahmini eritrosit volümü öngörülebilir. HKY bilinçli bir organizasyon gerektiren, multidisipliner bir yaklaşımdır. Uygulamaya konmaya karar verildiğinde hastanenin, ülkenin koşullarına göre bir program hazırlanması gerekir. Transfüzyon alışkanlıkları bilinmeli, düzeltilecek alanlar belirlenmelidir. Önce çekirdek bir ekibin kurulması ve önce bu ekibin, daha sonra da kan kullanan tüm hekimlerin eğitilmesine başlanmalıdır. Uygun kılavuzların hazırlanması ve dağıtımı yanında gerekli altyapı da (anemi poliklinikleri, az test kanı kullanan biyokimya sistemleri, ROTEM/TEG, ısıtıcı battaniyeler, uyarıcı/kısıtlayıcı laboratuvar yazılımları, konsültasyon hizmetleri gibi) düzenlenmelidir. HKY, tıp fakültelerinde lisans eğitimi yanında uzmanlık eğitimleri ve meslek içi eğitimlerde ağırlıklı olarak yer almalıdır. Konuya hastanelerin isterlerse uygulayabilecekleri bir yaklaşım şeklinde değil, ülke çapında merkezi politikalarla kararlı bir şekilde yaklaşılması gerekir."İHA

Yorumlar (0)
20°
az bulutlu
Namaz Vakti 05 Ağustos 2020
İmsak 03:29
Güneş 05:05
Öğle 12:17
İkindi 16:07
Akşam 19:20
Yatsı 20:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. BANDIRMASPOR 28 60
2. ANKARA DEMİRSPOR 28 57
3. GMG KASTAMONUSPOR 28 53
4. TUZLASPOR A.Ş. 28 53
5. SAKARYASPOR A.Ş. 28 51
6. KIRŞEHİR BELEDİYE SPOR 28 47
7. VAN SPOR FUTBOL KULÜBÜ 28 44
8. UŞAK SPOR A.Ş. 28 44
9. PİSERRO KAHRAMANMARAŞSPOR 28 41
10. ERGENE VELİMEŞE SPOR 28 37
11. BODRUM BELEDİYESİ BODRUMSPOR 28 36
12. SİVAS BELEDİYE SPOR 28 36
13. BAYBURT ÖZEL İDARE SPOR 28 35
14. EYÜPSPOR 28 29
15. ETİMESGUT BELEDİYESPOR 28 28
16. NİĞDE ANADOLU FK 28 17
17. ELAZIĞSPOR 28 16
18. KARDEMİR KARABÜKSPOR 28 6
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurum BB 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21