Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Coşkun başkanlığındaki uzman ekip, deprem ve yangın sonucu büyük ölçüde tahrip olan kalenin mimari yapısını gün yüzüne çıkarmak için çalışma yürütüyor.

Geçen yıl 8 fil ayağının (taşıyıcı sütun) ortaya çıkarıldığı salon ile bu bölüme bağlı olduğu değerlendirilen mutfak ve depo alanında yoğunlaştırılan kazılarda mimari yapı kalıntılarının yanı sıra seramik parçaları, boncuklar, kül tabakaları ve çeşitli buluntulara ulaşıldı.

"Burada dinsel törenlerin gerçekleştirildiğini değerlendiriyoruz"

Doç. Dr. Coşkun, AA muhabirine, mayısta başladıkları sezon çalışmalarını yukarı salon olarak adlandırdıkları bölüm ile buna bağlı odalarda yoğunlaştırdıklarını söyledi.

Geçen yıl ortaya çıkarılan sütunların bulunduğu salonun taban seviyesine kadar temizlendiğini belirten Coşkun, şunları kaydetti:

"Geçen yıl bu salonda yaptığımız çalışmalarda 8 fil ayağını ortaya çıkarmıştık. Bu yıl da bunlarla bağlantılı odalarda kazı yürütüyoruz. Salonun yanında depolama odası olarak değerlendirdiğimiz bir mekan ile bunun bitişiğindeki mutfak alanını ortaya çıkardık. Çalışmalarda boncuklar ve işaretli seramikler bulundu. Ayrıca bu alanın büyük bir depremin ardından çıkan yangınla kullanım dışı kaldığını tespit ettik."

Kazı ekibinde arkeologların yanı sıra jeolog, sanat tarihçisi, antropolog, siyaset bilimci, felsefeci ve din tarihçilerinin de görev yaptığını ifade eden Coşkun, bulunan seramikler üzerindeki çivi yazılarının okunmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Kalenin Argişti'nin oğlu 2. Rusa döneminde volkanik bir tepe üzerine inşa edildiğini anlatan Coşkun, "2 bin 300 metre rakımdaki kalede çalışmalarımız devam ediyor. Burası, Türkiye'de kazı yapılan en yüksek rakımlı alanlardan biri. Elde ettiğimiz veriler, kalenin askeri ve idari işlevlerinin yanı sıra dini bir işleve de sahip olabileceğini gösteriyor. Burada dinsel törenlerin gerçekleştirildiğini değerlendiriyoruz." dedi.

Kazı çalışmalarının bölgenin tarihi mirasının ortaya çıkarılmasına önemli katkı sunduğunu vurgulayan Coşkun, elde edilen bulguların hem Bitlis'in hem de Adilcevaz'ın tarihsel öneminin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacağını aktardı.

Van Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında bölgenin yüzyıllardır yaşatılan dokuma kültürü yeniden hayat buluyor. Doğal boyalarla renklendirilerek yün ipliklerden hazırlanan kilim ve halılarda geleneksel motifler büyük bir titizlikle işlenirken, aynı motifler çanta, heybe, yastık, masa örtüsü ve çeşitli dekoratif ürünlerde de kullanılıyor.

Hazırlanan eserler ulusal ve uluslararası fuarlarla sergilerde tanıtılırken, enstitünün sergi salonu ile koridorlarında da ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

'GENÇLERİN BU SANATA İLGİ DUYMASINI AMAÇLIYORUZ'

Van Olgunlaşma Enstitüsü Müdür Yardımcısı Çiğdem Çiftçi, projenin yalnızca geleneksel dokumacılığı yaşatmayı değil, genç kuşakların bu sanata yönelmesini de amaçladığını söyledi. Enstitünün 2019 yılında kurulduğunu belirten Çiftçi, yaklaşık 7 yıldır Van, Hakkari ve Bitlis yörelerine ait geleneksel el sanatları üzerine çalışmalar yürüttüklerini ifade ederek, "Bu yıl yürüttüğümüz projelerden biri olan 'İlmek İlmek Anadolu' kapsamında Van, Hakkari ve Bitlis yörelerine ait halı, kilim, heybe, çanta ve çadır gibi geleneksel el sanatlarını yaşatmaya çalışıyoruz.

Usta öğreticilerimizin dokuduğu ürünleri aynı zamanda kursiyerlerimize de öğretiyoruz. Dokuma kültürü bölgemizin en önemli değerlerinden biri. Geçmişte yaylalarda göçer yaşamın bir parçası olan bu sanatı bugün yeniden yaşatmayı ve gelecek nesillere aktarmayı hedefliyoruz." dedi.

'NORDUZ KOYUNUNUN YÜNÜ KUMAŞA DÖNÜŞÜYOR'

Çiftçi, köylerden toplanan koyun yünlerini de değerlendirdiklerini belirterek, kimyasal içermeyen doğal boyalarla renklendirilen yünlerin kilim ve çeşitli el sanatlarında kullanıldığını söyledi.

Yürüttükleri 'Norduz Dokuma' projesine de değinen Çiftçi, "Milli Eğitim Bakanlığımızın Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü bünyesinde Türkiye'nin dokuma envanteri oluşturuluyor.

Van'ın Norduz bölgesindeki koyunların yünleri uzun yıllar kullanılmıyor ve atık olarak çevreye bırakılıyordu. Valiliğimizin desteğiyle bu yünler toplandı, köylüler tarafından yıkandı. Daha sonra burada taranarak ip haline getiriliyor ve kumaşa dönüşene kadar tüm işlemler enstitümüzde gerçekleştiriliyor.

Böylece Norduz koyununun yününü katma değeri yüksek bir ürüne dönüştürüyor, sergiler aracılığıyla tanıtıyoruz." diye konuştu.

Çiftçi, dokunan ürünlerin çoğunu satışa sunmadıklarını belirterek, "Bunlar proje ve tema ürünleri olduğu için ulusal ve uluslararası sergilerde tanıtıyoruz. İlimizi ziyaret eden üst düzey konuklara da hediye ediyoruz. Ancak talep olması halinde sipariş üzerine üretim yapılabilir." dedi.

'BU KÜLTÜRÜ YAŞATMAK BİZE GURUR VERİYOR'

El Sanatları Bölümü usta öğreticisi Nuriye Pılatin ise Van, Hakkari ve Bitlis'e özgü motifleri geleneksel yöntemlerle yeniden dokuduklarını belirterek, bu kültürün yaşatılmasının kendileri için büyük anlam taşıdığını söyledi. Pılatin, "Eskiden bölgemizde kilim ve halı dokumacılığı çok yaygındı.

Günümüzde ise eski ilgiyi görmüyor. Olgunlaşma Enstitüsü sayesinde bu gelenek yeniden canlandırılıyor. Van, Hakkari ve Bitlis'e ait motifleri el dokumasıyla yaşatıyor ve gelecek kuşaklara aktarmaya çalışıyoruz. Bu kültürü yaşatmak bize büyük gurur veriyor" ifadelerini kullandı.

Tarihi yapılarla çevrili bir vadi içerisinde kurulması nedeniyle "Vadideki Güzel Şehir" olarak da anılan Bitlis, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde ilim, kültür ve ticaret merkezi olarak gelişti.

Kale, cami, medrese, kümbet ve tarihi mezarlıklarıyla Anadolu'nun önemli kültür rotaları arasında gösterilen kentte, Van Gölü kıyısındaki Ahlat, Tatvan ve Adilcevaz ilçeleri de tarihi mirasları ve doğal güzellikleriyle öne çıkıyor.

Bitlis'te ziyaret edilebilecek başlıca noktalar arasında Bitlis Tarihi Kent Müzesi, Bitlis Seyir Tepesi, Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı, Urartu Evi, Zal Paşa Camisi, Adilcevaz Ulu Camisi ile Nemrut Krater Gölü bulunuyor.

Bitlis'in geçmişine ışık tutan Tarihi Kent Müzesi

Bitlis merkezde yer alan Bitlis Tarihi Kent Müzesi, geçmişte Vali Konağı olarak kullanılan ve Ahlat taşıyla inşa edilen tarihi binada ziyaretçilerini ağırlıyor.

Bölgenin kültürel mirasını tanıtan müzede, süslemeli taşlar, el değirmenleri, mezar taşları ve bazalt mimari parçalar sergileniyor. Mimari süslemeler ve kitabeler, dönemin sosyal yaşamı, dini anlayışı ve taş işçiliği hakkında önemli bilgiler sunuyor.

Tarihi şehre kuş bakışı: Bitlis Seyir Tepesi

Şehir merkezine hakim konumdaki Bitlis Seyir Tepesi, tarihi kent dokusunu ve çevresindeki doğal güzellikleri panoramik izleme imkanı sağlıyor.

Özellikle gün doğumu ve gün batımında sunduğu manzaralarla ilgi gören seyir noktası, Bitlis Kalesi ve tarihi taş yapıların topluca görülebileceği en önemli alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Selçuklu taş işçiliğinin zirvesi: Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı

Van Gölü'nün kuzeybatısında bulunan Ahlat ilçesi, Selçuklu döneminde önemli bir ilim ve kültür merkezi olarak "Kubbet-ül İslam" ünvanıyla anılıyor.

Yaklaşık 210 bin metrekarelik alanıyla Türkiye'nin en büyük, dünyanın ise en büyük Türk-İslam mezarlıkları arasında gösterilen Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı, anıtsal mezar taşlarıyla dikkati çekiyor.

Geometrik ve bitkisel motiflerle bezenen mezar taşları, Selçuklu taş işçiliğinin en önemli örnekleri arasında yer alırken, üzerlerindeki kitabeler de dönemin sosyal ve kültürel yapısına ışık tutuyor. "Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları", sahip olduğu evrensel değer nedeniyle UNESCO Dünya Mirası Listesi kapsamında korunuyor.

Ahlat'ta bulunan Urartu Evi, bölgenin kadim uygarlıklarından Urartuların yaşam kültürünü ve mimarisini tanıtıyor. Geleneksel mimari anlayışla hazırlanan yapıda, Urartu dönemine ait yaşam biçimi, sanat anlayışı ve günlük hayata ilişkin bilgiler ziyaretçilere aktarılıyor.

Tarihi camiler kültürel mirası yaşatıyor

Van Gölü kıyısındaki Zal Paşa Camisi, Adilcevaz-Ahlat yolunda göl manzarasıyla ziyaretçilerini karşılıyor. 12 küçük kubbesi bulunan cami, ibadet saatleri dışında da gezilebiliyor.

Adilcevaz Ulu Camisi ise kitabesine göre 1150 yılında onarım gördü. Konik külahlı örtüsü ve camiden ayrı yükselen minaresiyle öne çıkan yapı, bölgenin önemli tarihi eserleri arasında yer alıyor.

Volkanik doğanın eşsiz mirası: Nemrut Krater Gölü

Tatvan ilçesi sınırlarındaki Nemrut Krater Gölü, dünyanın ikinci, Türkiye'nin ise en büyük krater gölü olarak biliniyor.

Yaklaşık 2 bin 250 metre rakımda yer alan krater alanında sıcak ve soğuk göller, buhar bacaları ve zengin bitki örtüsü bulunuyor. Volkanik yapısı ve panoramik manzarasıyla Nemrut Krater Gölü, doğa ve fotoğraf tutkunlarının uğrak noktaları arasında yer alıyor.

Büryandan heliseye uzanan Bitlis mutfağı

Bitlis, tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra köklü mutfak kültürüyle de gastronomi turizminin önemli duraklarından biri olarak öne çıkıyor.

Kentin simge lezzeti Büryan Kebabı, özel kuyu tandırlarda saatler süren pişirme tekniğiyle hazırlanıyor. Büryanla birlikte tüketilen Avşor Çorbası ise yöre mutfağının vazgeçilmez tatları arasında bulunuyor.

Ciğer taplaması, katıklı dolma, keledoş ve helise de Bitlis mutfağının öne çıkan yemekleri arasında yer alıyor. Yöresel otlar ve geleneksel pişirme teknikleriyle hazırlanan bu yemekler, kentin yüzyıllardır süregelen mutfak kültürünü bugüne taşıyor.

210 dönümlük araziyi kapsayan tarihi alanda Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Kulaz'ın başkanlığında sürdürülen çalışmalarda alanında uzman akademisyenler görev yapıyor.

"Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yapılan kazıların bu yılki etabında açılan 400 metrekarelik alanda 16 yeni mezar ortaya çıkarıldı.

Mezarlardaki taşlar, temizleme, seviye indirme, blokaj, restorasyon, birleştirme ve yapıştırma işlemlerinin ardından epigrafik yöntemlerle incelenerek kayıt altına alınıyor.

"Kazdığımız alanda 4 mezar taşımız görünüyordu"

Kazı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Kulaz, AA muhabirine, çalışmaların Kültür ve Turizm Bakanlığının desteğiyle "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında sürdürüldüğünü söyledi.

Bu yıl 400 metrekarelik alanda çalışma yürüttüklerini belirten Kulaz, "Bu açma genişletilecek. Kazdığımız alanda paftaya göre 4 mezar taşımız görünüyordu ama şu anda 16 yeni mezar ortaya çıkarıldı. Taşların yapıştırma ve birleştirme işlemi gerçekleştirildi. Blokaj ve kazı çalışmaları devam ediyor." dedi.

Mezarlığın her yıl çok sayıda ziyaretçi ağırladığını ifade eden Kulaz, kazı çalışmalarının yanı sıra ot temizliği ve çevre düzenlemesini de yaparak alanı ziyaretçilere hazır hale getirmeye çalıştıklarını kaydetti.

Kazılarda özellikle sandukalı mezarların ve mezar taşlarının ortaya çıkarıldığını anlatan Kulaz, bazı taşların restorasyon işlemlerinin sürdüğünü ifade etti.

Yaklaşık 27 parçaya ayrılan bir mezar taşının da yapılan çalışmalarla yeniden birleştirildiğini dile getiren Kulaz, şunları kaydetti:

"Önceden tespit ettiğimiz kırık mezar taşımız vardı. Yaklaşık 27 parçaya bölünmüştü ki bugün bir parçasını daha bulduk. Geçen hafta taşı birleştirme işlemiyle ayağa kaldırdık. Halen 2-3 parçası kayıp. Yüzey toprağını alırken bulduğumuz parça yerine monte edilecek. Bu taşlar için 'Anadolu'nun tapu belgesi' ifadesini kullanıyoruz. Bu taşımız da öyle. Orta Asya'dan Anadolu'ya Ahlat'a göç etmiş bir vatandaşın mezar taşının üstünde hem kimlik bilgileri hem de 1310 tarihi okunmaktadır. Taşta metxfunla ilgili kişisel bilgiler, ayet ve hadisler var. Süslemeleriyle de Selçuklu üslubunu yansıtan bir mezar şahidesini ayağa kaldırmak bizim için önemliydi."

Ahlat'ın yılda yaklaşık 500 bin ziyaretçi ağırladığını belirten Kulaz, ziyaretçilerin büyük bölümünün Selçuklu Meydan Mezarlığı'nı gezdiğini, ilçedeki diğer tarihi alanların da tanıtılmasına önem verdiklerini ifade etti.

Kulaz, kazı çalışmalarının Ahlat'ın kültürel mirasının ortaya çıkarılmasının yanı sıra bölgenin turizmine katkı sunmasını hedeflediklerini sözlerine ekledi.

1567 yılında Mimar Sinan tarafından inşa edilen ve Van'ın simge yapılarından biri olan Hüsrev Paşa Camii'nde görev yapan imam hatip Ahmet Hüsrev Koyuncu, yaz aylarında Kur'an kursuna gelen öğrencilere haftada iki gün hat sanatı dersi de veriyor.

İHA muhabirine konuşan imam hatip Ahmet Hüsrev Koyuncu, çocukların Kur'an-ı Kerim eğitiminin yanında geleneksel sanatlarla da tanışmasının önemli olduğunu belirtti. Koyuncu, "Yaz aylarında çocuklar Kur'an-ı Kerim öğrenmeye gelirken haftada iki gün de onlara hat sanatını öğretiyorum. Önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da hat sanatına ilgi gösteren öğrencilerimiz var. Yaz döneminin ardından da öğrenmek isteyen öğrencilerimiz eğitimlerine devam ediyor. Böylece çocuklarımız hem Kur'an-ı Kerim'i hem de hat sanatını öğreniyor" dedi.

Kız öğrenciler için de aynı imkânın sağlandığını ifade eden Koyuncu, "Kadın hocamız kız çocuklarımıza Kur'an-ı Kerim dersi veriyor. Hat sanatı öğrenmek isteyen öğrencileri de bana yönlendiriyor. Bu şekilde eğitimlerimizi sürdürüyoruz" diye konuştu.

Tarihi bir camide bu eğitimin verilmesinin ayrı bir anlam taşıdığını vurgulayan Koyuncu, "Yaklaşık 460 yıllık, Mimar Sinan'ın eseri olan Hüsrev Paşa Camii'miz tarihi yönüyle farklı bir atmosfere sahip. Çocuklarımız da buraya hem Kur'an-ı Kerim'i hem de sanatımızı öğrenmek için geliyor. Bu tarihi mekânda eğitim almak onların ilgisini daha da artırıyor" ifadelerini kullandı.

Van'da son yıllarda erbane gruplarına ilgi artarken, bu alanda eğitim alan gençler de kurdukları ekiplerle çeşitli organizasyonlarda yer almaya başladı. Van’da faaliyet gösteren birçok ekip, kına gecelerinden düğün organizasyonlarına kadar farklı programlarda sahne alıyor. Geneli lise ve üniversite öğrencilerinin de bulunduğu ekipler, bu organizasyonlardan elde ettikleri gelirle ek kazanç sağlıyor.

Farklı yaş gruplarından gençlerin yer aldığı erbane ekipleri, düzenli olarak yaptıkları provaların ardından çeşitli organizasyonlarda gösteriler gerçekleştiriyor. Özellikle düğün ve kına gecelerinde tercih edilen ekipler, son dönemde resmi törenler ile kültürel programlarda da sahne alıyor. Organizasyonlarda görev alan gençler, bir yandan Van'ın geleneksel müzik kültürünü yaşatırken diğer yandan elde ettikleri gelirle aile bütçelerine katkıda bulunuyor.

“ERBANE EKİPLERİNE ÇOK İLGİ VAR”

Erbane ekiplerinde yer alan lise ve üniversite öğrencileri, eğitim hayatlarını sürdürürken organizasyonlarda sahne alarak ek gelir elde ediyor. Van'da başlayan ilgi, çevre illerde düzenlenen etkinliklere de yansırken, ekipler farklı organizasyonlardan davet almaya devam ediyor.

Arkadaşlarıyla birlikte erbane ekibi kurarak organizasyonlarda sahne alan Ahmet Efe Aksoy, son yıllarda bu alana olan ilginin arttığını belirterek, “Çok ilgi var, son yıllarda Van ve çevre illerde erbane ekiplerine ilgi belirgin şekilde arttı. İnsanlar kendi kültürel değerlerine daha fazla sahip çıkıyor. Erbane düğünlere enerji, coşku ve görsel bir şölen katıyor. Misafirler de bu atmosferi çok sevdiği için ekipler daha fazla tercih ediliyor. Gençlere eğitimler veriyor, provalar düzenliyor ve etkinliklerde onlara sahne deneyimi kazandırmaya çalışıyoruz. Erbane ekibi düğünün atmosferini canlandırıyor ve misafirlerin eğlenceye katılımını artırıyor. Aldığımız geri dönüşler genellikle çok olumlu oluyor. Gelecek için daha fazla festival, kültürel etkinlik ve gençlere yönelik eğitimlerle erbane kültürü desteklenmeli. Bu sayede geleneğin gelecek nesillere güçlü şekilde aktarılacağına inanıyoruz.” dedi.

"Beş farklı noktada bilimsel kazı"

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi iş birliğinde sürdürülen çalışmalarda, farklı disiplinlerden bilim insanları Ani'nin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmak için yoğun mesai harcıyor. Kazı alanlarında elde edilen yeni bulgular, Orta Çağ'ın en önemli yerleşimlerinden biri olan Ani'nin sosyal, ticari ve kültürel yaşamına ilişkin önemli veriler sunuyor.
Kazı ekibi, Selçuklu dönemine ait yaşam alanlarını ortaya çıkarırken, çıkarılan eserlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla konservasyon çalışmaları da eş zamanlı olarak yürütülüyor.

"Ani, Orta Çağ'ın en görkemli şehirlerinden biri"

Ani Ören Yeri Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan, Ani'nin yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın en önemli arkeolojik alanlarından biri olduğunu söyledi.
Arslan, "UNESCO'nun Dünya Kültür Miras Listesi'nde bulunan Ani Ortaçağ'ın en görkemli, en ihtişamlı şehirlerinden birisi, Bu dönemde Bağdatlı Hanedanlığı ile kuruluşunu gerçekleştirmiş, Selçuklular ile bir birlikte yükselişe geçmiş ve Gürcü Krallığı döneminde de çöküş dönemini yaşamış bir şehir. Yüz yıllardır uğradığı savaşlar, işgaller, istilalar ve depremlere rağmen halen daha o eşsiz mirasını gözler önüne saran, halen daha ilk günkü gibi canlı şekilde misafirlerini ağırlayan ülkemizdeki en önemli arkeolojik alanlardan birisidir" dedi.

"Selçuklu çarşısı, mezarlığı ve konutları araştırılıyor"

2026 sezonunda yürütülen çalışmalar hakkında bilgi veren Arslan, kazıların özellikle Selçuklu dönemine ait alanlarda yoğunlaştığını ifade etti.

Doç. Dr. Muhammet Arslan, "Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Kafkas Üniversitesi ortaklığı ile devam eden kazı, koruma ve çevre düzenlemesi çalışmalarımız var. Kazı çalışmaları kapsamında Selçuklu Çarşısı, Selçuklu Mezarlığı, Selçuklu Konutları ve Bezirhane de yoğunlaştık bu sene, koruma çalışmaları kapsamında yine kazıdan çıkardığımız eserlerin konservasyonuna yönelik çalışmalarımız devam etmektedir.

Çevre düzenlemesi çalışmaları kapsamında da geçen yıllar yapımına başladığımız özellikle ziyaretçilerin daha konforlu bir şekilde alanı gezebilmeleri için sur içi yürüyüş yolları yapımı da devam ediyor. Tabi sadece mimari kalıntılar değil, aynı zamanda taşınır nitelikteki eserlerin restorasyonuna yönelikte kazı evimizdeki laboratuvarımızda çalışmalar devam etmekte. Ani Ortaçağ'ın çok zengin bir buluntu dünyasına sahip, bu eserlerde bin yıl sonra yeniden Kars Müzesi'nde sanatseverler ile kültür severler ile buluşmakta" diye konuştu.

"Disiplinler arası bilim heyeti görev yapıyor"

Kazı çalışmalarının geniş katılımlı bilim heyeti tarafından yürütüldüğünü belirten Arslan, farklı uzmanlık alanlarından akademisyenlerin yanı sıra öğrencilerin de önemli katkı sunduğunu dile getirdi.

Arslan, "Ani Ören Yeri'nde 5 farklı noktada disiplinler arası ekip ile çalışmalarımıza devam ediyoruz. Başta sanat tarihçileri olmak üzere arkeologlar, mimarlar, restoratör mimarlar ve antropokların da dahil olduğu geniş katılımlı bir bilim heyetimiz bulunmakta, bu heyetin başkanlığında lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerimizin de dahil olduğu, gönüllü öğrencilerimizin de büyük bir katkısı olduğu bir çalışma ile Ani'deki 2026 yılı sezonumuza devam ediyoruz" şeklinde konuştu.

"Hedef daha fazla ziyaretçi"

Kazılarla birlikte yürütülen çevre düzenleme çalışmaları kapsamında ziyaretçilerin tarihi kenti daha rahat gezebilmeleri amacıyla sur içi yürüyüş yollarının yapımı sürüyor. Aynı zamanda kazılarda ortaya çıkarılan taşınabilir eserler laboratuvar ortamında restore edilerek Kars Müzesi'nde sergilenmeye hazırlanıyor.

Her yıl yüz binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Ani Ören Yeri'nde sürdürülen çalışmaların, hem kentin tarihine ışık tutması hem de kültür turizmine önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda 11-19 Temmuz 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek festival kapsamında kent genelinde konser, tiyatro, sergi, söyleşi ve atölye çalışmaları düzenlenecek. Van’ın çeşitli noktalarına festival tanıtım afişleri asılırken, bir yandan da konser alanı ile sergi ve etkinlik alanlarında altyapı hazırlıkları devam ediyor.

SAHNE ALACAK SANATÇILAR

Festival kapsamındaki halk konserleri, Atatürk Kültür Parkı Nevruz Alanı’nda gerçekleştirilecek. Konser programına göre 11 Temmuz’da Buray, 12 Temmuz’da Haluk Levent, 13 Temmuz’da Sefo, 14 Temmuz’da Simge, 16 Temmuz’da Fatma Turgut, 17 Temmuz’da Murat Boz, 18 Temmuz’da Sagopa Kajmer ve 19 Temmuz’da Bayhan sahne alacak.

Festival süresince çocuklara yönelik özel alanlar da kurulacak; ayrıca ücretsiz boyama ve zanaat atölyeleri ile farklı saatlerde çocuk tiyatroları ve illüzyon gösterileri düzenlenecek.

Sanatseverler için ise Van’ın tarihi ve modern mekanlarında yerel ve ulusal sanatçıların eserleri sergilenecek. Program kapsamında dijital sanat enstalasyonları, geleneksel sanat sergileri ile fotoğraf galerileri ziyaretçilere açık olacak.

Festival çerçevesinde ayrıca edebiyat, tarih ve sahne sanatlarına yönelik söyleşi ve tiyatro programları da gerçekleştirilecek. Kültür söyleşilerinde yazarlar ve tarihçiler Van’ın kültürel geçmişi üzerine değerlendirmelerde bulunacak, yetişkin tiyatroları ise kentteki kültür merkezlerinde sahnelenecek. Amatör ve profesyonel fotoğrafçılara açık olarak Van genelinde eş zamanlı düzenlenecek FotoMaraton Van etkinliğinde ise temalar anlık olarak açıklanacak.

Bu yıl Van’da üçüncü kez gerçekleştirilecek festival, Türkiye genelinde düzenlenen Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin 10’uncu durağı olarak takvimde yer alıyor. Van’da ilk festival ise 2024 yılında düzenlenmişti.

Festival için hazırlıklar sürerken kentin birçok noktasına da tanıtım afişleri asılmaya başlandı.

Bakan Bak, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Sevgili gençler, ülkemizin tarih ve kültür kokan her bir köşesini gönlünüzce gezin diye Müzekart GNS bu yıl da sizlerle... Doya doya gezin, görün, öğrenin." ifadelerini kullandı.

Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen Müzekart GNS uygulamasıyla 19-25 yaş arasındaki gençlere kültür ve tarihin kapıları ücretsiz açılıyor.

Uygulamadan yararlanmak isteyen gençler, 1 Temmuz itibarıyla "muzekartgns.com" adresi üzerinden dijital başvurularını gerçekleştirebilecek. Başvurusu onaylanan gençler, "Türkiye'nin Müzeleri" mobil uygulaması üzerinden dijital Müzekart GNS'lerini kullanabilecek.

Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğiyle 2022 yılından itibaren hayata geçirilen uygulama kapsamında gençler, arkeolojiden tarihe, etnografyadan sanata kadar geniş bir yelpazede yer alan 300'den fazla müze ve ören yerini ziyaret edebilecek.

Müzekart GNS, kişiye özel olarak oluşturuluyor ve ücretsiz olarak sunuluyor.

Uygulamayla gençlerin kültürel mirasla bağlarını güçlendirmek, tarih bilincini artırmak ve yaz dönemini nitelikli kültürel deneyimlerle değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Çaldıran Ovası’nda önemli tarihi kalıntıları ortaya çıkarmak amacıyla başlatılan arkeolojik kazılür sürüyor. Bölgede yapılan yüzey araştırmaları ve ardından başlayan kazılarda elde edilen bulguların Van için önemli bir değer taşıdığı, bölgenin tarihsel kimliğini güçlendireceği belirtiliyor.

Van’ın Çaldıran ilçesinde, İlhanlı Hükümdarı Hülagü Han dönemine ait olduğu düşünülen yazlık saray ve yerleşim yerini ortaya çıkarmaya yönelik arkeolojik kazılar devam ediyor. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türkiyat Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Moğolistan Devlet Üniversitesi bünyesindeki Türkoloji Araştırmaları Enstitüsü’nden akademisyenlerin yürüttüğü ortak çalışma kapsamında, bölgede geçmiş yıllarda yapılan yüzey araştırmalarında önemli kalıntılara rastlanmıştı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle başlatılan kazılarda, örneklerine yalnızca Moğolistan’da rastlandığı belirtilen figürlü çatı kiremitleri ve çok sayıda seramik parçası da ortaya çıkarılmıştı.

“ÖNEMLİ BULGULARA RASTLANMIŞTI”

Tarihçi Prof. Dr. Ahmet Taşağıl, bu tür bulguların Anadolu’daki İlhanlı varlığını ve kültürel etkilerini anlamak açısından önemli olduğunu belirterek, Çaldıran Ovası’nda ortaya çıkarılan bu kalıntıların, dönem mimarisi ve yerleşim düzenine dair yeni bilgiler sunabileceğini ifade etti.

Çalışmaların ilerlemesiyle birlikte bölgenin tarihsel öneminin daha da netleşeceğini kaydeden Taşağıl, “Van’ın Çaldıran ilçesinde, 1260’lı yıllarda İlhanlı Hükümdarı Hülagü Han tarafından inşa edildiği düşünülen yazlık saray ve yerleşim yerini ortaya çıkarmaya yönelik arkeolojik kazılar geçtiğimiz aylarda başladı. Daha önce yapılan yüzey araştırmalarında da bu bölgede önemli bulgulara rastlanmıştı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü izniyle başlatılan kazılarda, örnekleri yalnızca Moğolistan’da görülen figürlü çatı kiremitleri ve çok sayıda seramik parçası da ortaya çıkarıldı.” dedi.

“BU TÜR KEŞİFLERİN VAN AÇISINDAN DA ÖNEMLİ BİR DEĞERİ VAR”

Ayrıca bu tür arkeolojik keşiflerin Van için önemli bir değer taşıdığını belirten Taşağıl, hem Van’ın tarihsel kimliğinin güçleneceğini hem de doğru tanıtım yapıldığında turizm açısından önemli bir potansiyel oluşturacağını ifade ederek şunları söyledi;

“Bölgede çalışmalarını sürdüren ekip, uzun soluklu kazılarla Hülagü Han dönemine ait olduğu düşünülen yazlık saray ve yerleşim yeri kalıntılarını gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor. Bu buluntular, İlhanlı döneminin Anadolu’daki izlerini anlamak açısından önemli bir arkeolojik veri niteliği taşıyor. Bu tür keşiflerin Van açısından da önemli bir değeri var. Hem tarihsel mirasın ortaya çıkarılması hem de bölgenin kültürel zenginliğinin görünür hale gelmesi açısından katkı sunuyor. Ayrıca bu çalışmaların doğru şekilde tanıtılmasıyla birlikte Van’ın turizm potansiyeline de olumlu yansımaları olacağını düşünüyorum. Van’ın sadece bölgesel değil, uluslararası ölçekte de daha fazla ilgi görmesine katkı sağlayabilir.”

Geçen yıl ilk kez uluslararası boyuta taşınan 6'ncı Uluslararası Kısa Tiyatro Festivali'nde Türkiye'yi temsil eden Saydut, İran İslam Cumhuriyeti'nin ev sahipliğinde Kiş Adası'nda düzenlenen organizasyonda sahne aldı. Türkiye'nin yanı sıra Pakistan, Fransa ve İran'dan tiyatro sanatçılarının katıldığı festivalde başarılı performansıyla dikkat çekti.

Van Kent Tiyatrosu'nun kurucusu olan Saydut, şimdi de tiyatro alanında ses getirecek yeni bir projeye hazırlanıyor. Rekor denemesi öncesi Moliere'in 'Hastalık Hastası' oyunu ile tiyatro severlerin karşısına çıktı. ‘30 günde 30 farklı tek kişilik oyun’ projesi kapsamında yoğun bir çalışma yürüttüğünü belirten Saydut, Guinness Dünya Rekorları Kitabı'na aday gösterilmek üzere başvuru yapacağını ifade etti.

'ŞU AN 24 OYUN HAZIR'

Tiyatro salonunda hazırlıklarını sürdüren Aziz Saydut, yaklaşık 26 yıllık tiyatro birikimini farklı bir noktaya taşımak istediğini belirterek, "Amacımız hem Van'ın hem de Türkiye'nin sanat alanındaki başarılarını uluslararası platformda duyurmak. Şu ana kadar sahnelediğim 24 tek kişilik oyunum vardı.

Araştırmalarımızda, 30 günde 30 farklı tek kişilik oyun sahnelenmesine ilişkin bir rekora rastlamadık. Bu nedenle böyle bir projeyi hayata geçirerek rekor denemesinde bulunmak istiyoruz. Van'dan böyle bir girişimin çıkması bizim için ayrıca önemli. Şu an 24 oyun hazır, geriye kalan 6 oyunun da çalışmalarını sürdürüyorum. Dünya edebiyatı ve tiyatrosunun seçkin eserlerini sahneye taşıyacağız. 30 gün boyunca her gün farklı bir oyunla seyircinin karşısına çıkıp bu rekoru kırmayı hedefliyoruz" dedi.

'ÖLÜ CANLAR' DA SAHNELECEK

Rekor denemesi için hazırlıkların büyük ölçüde tamamlandığını ifade eden Saydut, "Oyunlarımızın repertuvarı hazır. Bunlar uzun yıllardır sahnelediğim eserler. Aralarında uluslararası bir festivalde başarı ödülü alan 'Shakespeare Delisi' de bulunuyor. Bunun yanı sıra Hamlet, Macbeth ve Rus edebiyatının önemli eserlerinden uyarlanan 'Palto' gibi oyunlar da repertuvarda yer alıyor. Yeni ekleyeceğimiz oyunlardan biri de 'Ölü Canlar' olacak.

Evraklarımız tamamlandı, yalnızca başvuru dosyasını sisteme yüklemek kaldı. Önümüzdeki günlerde resmi başvurumuzu yaparak süreci takip edeceğiz" diye konuştu. 1999 yılında tiyatroya başladığını hatırlatan Saydut, "Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü'nden mezun oldum. Öncesinde alaylı olarak başladığım tiyatro yolculuğumu akademik eğitimle destekledim. Bu süreç uyarlamalarımın ve sahne çalışmalarımın daha da gelişmesini sağladı" dedi.

SEYİRCİLERDEN DESTEK

Oyunu izlemeye gelen Melek Arpa da Aziz Saydut'un Guinness Dünya Rekorları Kitabı'na girmek için hazırladığı projeyi duyduğunu belirterek, destek olmak amacıyla tek kişilik tiyatro gösterisini seyretmeye geldiğini söyledi.

Gösteride kahramanlık, dayanışma, aile bağları, vatan sevgisi ve ahlaki değerler gibi temalar tiyatro diliyle sahneye taşındı.
Etkinlik hakkında konuşan okulun Türkçe Öğretmeni Büşra Hasgören Soylu, amaçlarının Dede Korkut hikâyeleri aracılığıyla kültürel mirası yeniden canlandırmak olduğunu belirterek, "Geçmişteki değerlerimizi öğrencilerimiz vasıtasıyla yeniden yaşatmak istedik.

At koyma geleneğinden düğünlere, törenlerden toplumsal dayanışmaya kadar Türk kültürünü yansıtan unsurları sahneye taşıdık. Geçmişimizi unutmamak ve yeni nesillere aktarmak adına bu etkinliği düzenledik. Milli Eğitim Bakanlığımız da Dede Korkut hikâyeleri üzerinde önemle duruyor. Biz de öğrencilerimizle birlikte anlamlı bir çalışma ortaya koyduk" dedi.

Matematik öğretmeni Pınar Tulçal ise öğrencileri sanatla buluşturmayı hedeflediklerini ifade ederek, "Öğrencilerimizin sahne deneyimi kazanmasını ve sanatla tanışmasını istedik. Milli değerlerimizin yeniden sahnede yer bulması, çocuklarımızın bu değerleri unutmaması için böyle bir tiyatro gösterisi hazırladık" diye konuştu.

Katılımcılar da Dede Korkut hikâyelerinin Türk kültürünün temel taşlarından biri olduğunu belirterek, bu tür etkinliklerin gençlerin tarih ve kültür bilincinin gelişmesine önemli katkı sunduğunu dile getirdi.

Yoğun ilgi gören program, öğrencilerin ayakta alkışlanmasının ardından toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.

Cumhuriyet Caddesi üzerindeki Sanat Sokağı yanında bulunan İpekyolu Belediyesi Atatürk Sanat Galerisi’nde gerçekleştirilen açılış programı, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başladı. Kurdele kesiminin ardından sergi ziyaretçilere açıldı.

“AMAÇ HÜKÜMLÜLERİ TOPLUMA KAZANDIRMAK”

Serginin açılışında konuşan Van Cumhuriyet Başsavcısı Osman Kara, ceza infaz kurumlarının temel amacının hükümlülerin ıslah edilerek topluma yeniden kazandırılması olduğunu belirterek, “5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un asli amacı hükümlülerimizin ıslahı ve onların topluma yeniden sağlıklı bireyler olarak kazandırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda Adalet Bakanlığımız tarafından yalnızca ülkemiz sınırları içerisinde değil, uluslararası alanda da örnek teşkil edecek projeler ve programlar hayata geçirilmektedir.” dedi.

Adalet hizmetlerinde insan ve insan onurunun merkeze alındığını vurgulayan Kara, “Ceza infaz kurumlarımızda bulunan hükümlü ve tutuklularımız da bu ülkenin birer bireyi olarak bizlere emanettir. Onların mesleki, eğitimsel ve ahlaki gelişimleri bizim için son derece kıymetlidir.” ifadelerini kullandı.

“ONLAR, İNFAZ SÜRECİNİN SONUNDA YENİDEN TOPLUMA KAZANDIRILACAK BİREYLERDİR”

Başsavcı Kara, hükümlü ve tutukluların topluma yeniden kazandırılmasının önemli bir sorumluluk olduğunu belirterek, “Onlar, infaz sürecinin sonunda yeniden topluma kazandırılacak bireylerdir. Bizler de onların yeniden suç işlemelerini önlemek ve sağlıklı bireyler olarak topluma dönmelerini sağlamak zorundayız.” diye konuştu.

“ESERLERİN TAMAMI HÜKÜMLÜLERİMİZİN KENDİ EL EMEĞİ VE GÖZ NURUDUR”

Açılışı yapılan serginin bu çalışmaların önemli örneklerinden biri olduğunu belirten Başsavcı Kara, “Yaklaşık bir yıldır verilen emeğin karşılığını bugün hep birlikte görüyoruz. Sergimizde 209 eser yer almaktadır. Toplam 13 alanda yürütülen çalışmalar sonucunda oldukça değerli sanat eserleri ortaya çıkmıştır. Burada sergilenen eserlerin tamamı hükümlülerimizin kendi el emeği ve göz nurudur. Bu eserler bizzat kendileri tarafından hazırlanmıştır. Öğretmenlerimiz ve kurum personelimiz de süreç boyunca kendilerine destek vermiştir.” dedi.

“TUTUKLULARIMIZA EĞİTSEL, BİLİŞSEL VE PSİKOLOJİK ANLAMDA ÖNEMLİ KATKILAR SAĞLAYACAĞINA İNANIYORUM”

Van Cumhuriyet Başsavcısı Osman Kara, sözlerini şu ifadelerle tamamladı; “Verilen emeğin bir karşılığı olması gerekir. Buradan elde edilecek gelirler iş yurtlarımızın hesaplarına aktarılacak ve yine hükümlülerimizin eğitimi ile ıslahı için kullanılacaktır.

Bu hizmette emeği bulunan ceza infaz kurumu müdürlerimize, sorumlularımıza, infaz koruma memurlarımıza, öğretmenlerimize ve hükümlü ile tutuklularımıza teşekkür ediyorum. İnşallah bu tür güzel sergiler ve programlar artarak devam edecektir. Bu çalışmaların hükümlü ve tutuklularımıza eğitsel, bilişsel ve psikolojik anlamda önemli katkılar sağlayacağına inanıyorum.”

13 FARKLI SANAT TEKNİĞİ KULLANILDI

Sergide; yağlı boya, karakalem, epoksi, hat sanatı, naht sanatı, filografi, ahşap oyma, tezhip, keçe sanatı, vitray sanatı, pasta rölyefi, ahşap yakma ve folyo çalışması olmak üzere 13 farklı sanat tekniğiyle hazırlanan eserler yer aldı.

Serginin açılışına Cumhuriyet Başsavcısı Osman Kara, 6. Hudut Tugay Komutanı Tuğgeneral Ümit Çelik, Van Emniyet Müdürü Murat Mutlu, Van Baro Başkanı Sinan Özaraz, savcılar ve cezaevi çalışanları ile adliye personeli katıldı.

Protokol üyeleri, açılışın ardından sergi alanını gezerek eserler hakkında kurum öğretmenlerinden bilgi aldı.

Topkapı Sarayı’nda yaz sezonunun özel uygulamalarından biri haline gelen gece ziyaretleri, bu yıl genişleyen güzergahıyla başladı. Karaağalar Koğuşu, Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı ile Mabeyn Yolu Çini Sanat Galerisi de ilk kez gece rotasına dahil edildi. Milli Saraylar Başkanlığı’na bağlı Topkapı Sarayı, yaz gecelerinde ziyaretçilere kapılarını yeniden açtı. Gece ziyaretleri, 13 Haziran-13 Eylül tarihleri arasında cumartesi günü 20.30-22.30 saatlerinde gerçekleştirilecek. Müze olarak faaliyet göstermeye başladığı 1924 yılından bu yana ilk gece ziyaretini 2024’te gerçekleştiren Topkapı Sarayı, uygulamayı bu yıl daha geniş bir güzergahla sürdürecek. Sarayın avluları, Harem-i Hümayun, Mukaddes Emanetler Dairesi, Hazine Sergisi ve terasları, gece ışıkları altında ziyaretçilere farklı bir müze deneyimi sunacak.

GECE ROTASI YENİ BÖLÜMLERLE GENİŞLİYOR

Bu yılki gece ziyaretlerinin en önemli yeniliği, yakın dönemde ziyarete açılan üç bölümün rotaya eklenmesi olacak. Harem-i Hümayun’da Karaağalar Koğuşu, Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı ile Mabeyn Yolu Çini Sanat Galerisi gece turlarında görülebilecek. Yeni düzenleme, Topkapı Sarayı’nın restorasyon ve müzecilik çalışmalarında son dönemde ulaştığı aşamayı gece ziyaretleriyle de görünür hale getirecek. Böylece ziyaretçiler, sarayın tarihi mekanlarını genişleyen bir anlatı içinde deneyimleme imkanı bulacak.

BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ NOKTASI BAB-I HÜMAYUN

Gece ziyaretlerinin başlangıç ve bitiş noktası Bab-ı Hümayun olacak. Biletler, saray gişelerinden temin edilebilecek. Ziyaretçilere saray girişinde sesli rehber hizmeti sunulacak. I. Avlu’daki kafeterya da uygulama süresince açık olacak. Topkapı Sarayı’nın en çok ilgi gören bölümlerinden Harem-i Hümayun, gece ziyaretlerinin ana durakları arasında yer alacak. Güzergahta Karaağalar Taşlığı, Karaağalar Koğuşu, Hünkar Has Odası, Hünkar Hamamı, III. Murad Has Odası, Mabeyn Taşlığı ve Altın Yol görülebilecek. Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı, bu yıl gece ziyaretlerine eklenen yeni bölümler arasında öne çıkıyor. Kadınefendi daireleri, cariyeler koğuşu, çamaşırhane, mutfak, kiler, hamam ve kahve ocağı gibi birimlerden oluşan alan, Harem-i Hümayun’un hizmet, eğitim ve gündelik hayat düzenini gece güzergahında görünür kılacak. Mabeyn Yolu Çini Sanat Galerisi de aynı rota üzerinde görülebilecek.

MUKADDES EMANETLER VE HAZİNE SERGİSİ AÇIK

Gece ziyaretleri kapsamında Enderun Avlusu’nda yer alan Arz Odası, Mukaddes Emanetler Dairesi, Fatih Köşkü ve Hazine Sergisi de gezilebilecek. Topkapı Sarayı’nın dünyaca bilinen eserleri arasında yer alan Kaşıkçı Elması, Topkapı Hançeri ve Altın Taht, gece rotasında ziyaretçilerin görebileceği başlıca eserler arasında bulunacak. Ziyaretin son durağı, 'Köşkler Bahçesi' olarak anılan IV. Avlu olacak. Ziyaretçiler Havuzlu Teras’ta dolaşabilecek, İftariye Kameriyesi’nden İstanbul’un tarihi siluetini izleyebilecek ve Mecidiye Köşkü terasından panoramik şehir manzarasını seyredebilecek. Bu bölümdeki yapılar gece ziyaretleri sırasında dışarıdan görülebilecek

'YABANCI MİSAFİRLERİMİZ DE GECE ZİYARETLERİNE RAĞBET ETMEKTE'

Tur rehberi Umut Anıl, "En önemli olay; Osmanlı klasik çağının en önemli, en ihtişamlı sarayı, gece kapılarını açarak sadece gündüz manzarası değil gece manzarasında da dolaşıma açılmıştır. Bağdat Köşkü başta olmak üzere birçok yerden, gece vakti İstanbul'un manzarasını izleme şansı bulunmaktadır. Bu yüzden Topkapı Sarayı'nın gece ziyaretlerine açılması çok önemli oldu. Sadece Türkler değil, yabancı misafirlerimiz de gece ziyaretlerine rağbet etmekte. Aynı zamanda aileler de çocukları ile birlikte dolaşma şansı buluyorlar. Bu yüzden de ben önemli buluyorum" diye konuştu.

'ÇOK KALABALIK, HEYECANLIYIZ'

Eşiyle birlikte gelen ziyaretçi Mehmet Belve, "İlk defa gece ziyaret ediyoruz. Çok kalabalık burası, heyecanlıyız. Çok güzel oldu, bu ortamı gece de merak ediyorduk; gece ışıklandırması, gece manzarası, iç dekorasyon gece nasıl olacak merak ediyorum. Ben gündüz de geldim, gece ayrı bir güzel olacağını düşünüyorum. Oy yüzden gece ziyaretine de geldik" dedi.

'AKŞAM NASIL GÖRÜNDÜĞÜNÜ İLK DEFA GÖRECEĞİM'

Ziyaretçi Kayahan Deniz, "Akşam nasıl göründüğünü ilk defa göreceğim. İnşallah güzel bir tecrübe olur. Bence Topkapı Sarayı Avrupa'daki en güzel saray. Tarihe genel olarak ilgimiz var. Arkadaşımla birlikte geldim" ifadelerine yer verdi.

Maket yapımı aşamalarında Prof. Dr. Adnan Tönel önemli katkı sağladığı serginin hafta sonuna kadar açık kalacağı belirtildi.

Adilcevaz-Erciş kara yolu üzerindeki tarihi yapı geçmişte kervanların konaklama noktalarından biri olarak hizmet verirken, bugün ise atıl durumda bulunuyor.

Köy Muhtarı Maşallah Bozkır, tarihi hanın restorasyon kapsamına alınarak, turizme kazandırılması gerektiğini söyledi. Vatandaşlar da Van Gölü Havzası'ndaki kültürel mirasın korunmasının hem tarih bilinci hem de bölge turizmi açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Tarihi dokusuyla bölgenin önemli kültür varlıklarından biri olan Lale Paşa Hanı'nın yeniden ayağa kaldırılması, hem gelecek kuşaklara aktarılması hem de Adilcevaz'ın kültür turizmine katkı sağlaması açısından büyük önem taşıyor.

Türkiye genelinde tiyatro salonu koltuk sayısı 494 bin 184 olarak kaydedildi. Aynı dönemde Van’daki tiyatro salonlarının toplam koltuk sayısı 2 bin 311 oldu.

Türkiye genelinde Devlet Tiyatroları tarafından 2024/’25 sezonunda 99’u telif, 138’i çeviri olmak üzere toplam 237 eser sahnelendi. Aynı sezonda Devlet Tiyatroları tarafından yetişkinlere yönelik 5 bin 55, çocuklara yönelik ise bin 612 gösteri gerçekleştirildi.

VAN İSTATİSTİKLERİ

Van’da ise Devlet Tiyatroları tarafından 2024/’25 sezonunda 17’si telif, 52’si çeviri olmak üzere toplam 69 eser sahnelendi. Aynı dönemde yetişkin oyunu gösteri sayısı 377, çocuk oyunu gösteri sayısı ise 222 oldu.

Ülke genelinde 2024/’25 sezonu toplam tiyatro seyirci sayısı 8 milyon 183 bin 257 olarak kaydedilirken, Van’da bu sayı 96 bin 149 oldu.

Van’da 2023/’24 sezonunda tiyatro ile buluşan kişi sayısı 103 bin 195 iken, 2024/’25 sezonunda bu sayı 96 bin 149’a geriledi. Bu, yaklaşık yüzde 6,8’lik bir düşüşe karşılık geliyor.

2023/’24 sezonunda Van’da 9 olan salon sayısı 2024/’25 sezonunda 12’ye, koltuk sayısı ise bin 668’den 2 bin 311’e yükseldi.

Festival kapsamında il merkezi ve ilçelerden gelen halk eğitim merkezleri ile kadın kooperatifleri tarafından açılan stantlarda doğaba, kıris, cembeli tatlısı, lalaped tatlısı, tırşik, keledoş, cevizli çörek ve reyhan şerbeti ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Festival alanında ayrıca dünya mutfaklarından örnekler de sergilenirken, katılımcılara çeşitli ikramlarda bulunuldu.
Programın açılışında konuşan Hakkari Valisi İbrahim Taşyapan, Türk mutfağının asırlardır farklı medeniyetlerin birikimiyle şekillendiğini belirterek, kültürel mirasın korunmasının önemine dikkat çekti.

Hakkari'nin güçlü kültürel yapısı, doğal ürünleri ve endemik bitkileriyle önemli bir mutfak zenginliğine sahip olduğunu ifade eden Taşyapan, kadınların yöresel yemek kültürünün yaşatılmasında büyük rol üstlendiğini söyledi.

Festivalle hem yöresel lezzetlerin tanıtılmasının hem de ilin kültürel ve turistik değerlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılmasının amaçlandığını kaydeden Taşyapan, organizasyonun turizm potansiyeline ve yerel ekonomiye katkı sağlayacağını ifade etti.

Festival boyunca stantları gezen Taşyapan, katılımcılarla sohbet ederek etkinliğin toplumsal birlik ve beraberliğe de katkı sunduğunu dile getirdi.

İl Kültür ve Turizm Müdürü İdris Ağacanoğlu ise Hakkari mutfağının çevre illere göre müstesna bir yere sahip olduğunu belirterek, "Hakkari yemekleri tarihten referans almaktadır" dedi.

Tarihi atmosferiyle dikkat çeken bir mekanda gerçekleştirilen konferansta, sanat kavramı derinlemesine ele alındı. Van Urartu Müzesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen etkinlikte Prof. Dr. Tönel, kendi yaşam öyküsünden örnekler vererek sanatın varoluşuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Konuşmasında sanatın zorlu dönemlerde insanlığın en büyük sığınağı olduğunu ifade eden Prof. Dr. Tönel, Doğu Anadolu Bölgesi'nin bu zengin kültürel ikliminde sanatın köklü geçmişine de atıfta bulundu. Sanatın kaotik ortamlarda ve savaş zamanlarında dahi sığınılan bir alan oluşturduğunu ve bu yüzyılda bireylere şifa dağıtıcısı görevini üstlendiğini belirten Prof. Dr. Tönel; sanatın varoluşunu, insanın kendini ifade etme, dünyayı anlamlandırma, duygularını aktarma ve kültürel mirasını geleceğe taşıma ihtiyacından doğduğunu belirtti.

Sanatın tarihi gelişimini ve insan ruhu üzerindeki estetik etkilerine değinen Prof. Dr. Tönel, "Temelinde estetik arayış, taklit ve oyun teorileri bulunan sanat, tarih öncesi mağara resimlerinden günümüze, insanlığın kolektif bilincini ve ruh halini yansıtan derin bir aynadır" dedi.

Konferans sonrası Van Rölöve ve Anıtlar Müdiresi Mukadder Eren tarafından Prof. Dr. Tönel’e plaket takdim edildi.

Projenin ortaya çıkış hikâyesinin 1997 yılına dayandığını belirten Tönel, bir öğrencisinin kendisine hediye ettiği rögar kapağı fotoğrafının bu süreci başlattığını söyledi. Daha sonra farklı ülkelerde gördüğü rögar kapaklarını fotoğraflamaya başlayan Tönel, yıllar içinde farklı kıtalardan çok sayıda kareyi arşivine ekledi.

Zamanla büyüyen koleksiyon; İstanbul Nişantaşı'ndaki eGale'de, TBMM Beylerbeyi Sarayı'nda, İFSAK'ta ve Bursa'daki 17. Fotoğraf Günleri'nde sanatseverlerle buluştu. Akdamar Adası'nda açılan son sergide ise yeni ülkelerden örnekler de yer aldı.

Fotoğrafların yalnızca estetik yönüyle değil, tarihi ve toplumsal izleriyle de dikkat çektiğini ifade eden Tönel, "Antik Yunan'dan Fransız Devrimi'ne uzanan süreçte rögar kapakları yalnızca teknik bir nesne değil, aynı zamanda günlük yaşamın tanığı olmuş. Antik dönemde benzer kapakların, insan yaşamını kolaylaştırmak amacıyla kullanıldığı biliniyor" dedi.
Rögar kapaklarının toplumların kültürel hafızasını taşıyan objeler olduğunu kaydeden Tönel, şunları söyledi:

"Rögar kapaklar benim için; alt ve üstün, kayboluşun, pandoranın, ötekinin, geleceğin, büyünün, gizemin geri dönüştürülmüş haldeki kapıları gibi. Bu eserler gerçekten çığır açıcı olabilir. Rögar kapakları yalnızca mühendislik ürünü değil, aynı zamanda toplumların sosyal yapısını da yansıtan objeler. Farklı şehirlerdeki rögar kapaklarının çeşitliliğine rağmen ‘altındaki dünyanın eşit' olduğunu söyleyebiliriz. Kapaklar, üzerindeki semboller, yazılar ve işaretlerle de şehirlerin kimliğini taşıyor."

Türkiye'de eski dönemlere ait rögar kapaklarının önemli bir kültürel değer taşıdığına dikkat çeken Tönel, 1930'lu yıllardan kalan bazı örneklerin müzayedelerde satıldığını belirtti. Osmanlı döneminden kalan rögar kapaklarının Topkapı Sarayı'nda bulunduğunu ifade eden Tönel, günümüzde ise standartlaşmanın ön plana çıktığını söyledi.

Yurt dışında rögar kapaklarının bir statü unsuru olarak görüldüğünü belirten Tönel, "Prag'da Saray bölgesindeki rögarla Franz Kafka'nın evinin sokağındaki rögar kapakları aynı değerde ve tasarımda değil. Saray için üretilmiş olanlar aristokrasiyi göstermek adına özenle oluşturulmuş" diye konuştu.

Kıbrıs'ta çektiği fotoğraflardan da örnek veren Tönel, Rum tarafındaki kapaklarda Yunan harfleri ve sembollerin, Türk tarafında ise farklı işaretlerin yer aldığını kaydetti. Bu ayrışmanın sembolik anlam taşıdığını ifade eden Tönel, "Ama bu çeşitliliğin altında aynı su, aynı kanalizasyon sistemi bulunuyor" dedi.

Tönel ayrıca Almanya'nın Münih kentinde rögar kapaklarının reklam amacıyla kullanıldığını ve pazarlama aracı haline getirildiğini söyledi.

Rögar kapaklarının geçmişinin Antik Yunan'a kadar uzandığını dile getiren Tönel, bu yapıların yalnızca şehir düzeni için değil, bazı dönemlerde savunma amacıyla da kullanıldığını anlattı.

Fransız Devrimi sırasında sokak çatışmaları ve barikatlarda rögar kapaklarının savunma aracı olarak kullanıldığını belirten Tönel, bu yönüyle kapakların siyasi tarihte de iz bıraktığını ifade etti.

Bazı rögar kapaklarının adeta bir sanat eseri gibi tasarlandığını söyleyen Tönel, özellikle Avrupa şehirlerinde desenli ve özgün kapakların kent kimliğine katkı sunduğunu belirtti. Türkiye'de ise kapakların genellikle standart üretildiğini kaydeden Tönel, artan metal fiyatları nedeniyle yaşanan rögar kapağı hırsızlıklarının da geçmişin estetik mirası ile günümüz ekonomik gerçekleri arasındaki çelişkiyi ortaya koyduğunu söyledi.

Rögar kapaklarının yazarlara, yönetmenlere ve farklı sanat dallarına ilham verecek bir potansiyele sahip olduğunu ifade eden Tönel, "Rögar kapaklarının hem geçmişe tanıklık eden hem de günümüzün sıradanlığı içinde gözden kaçan ayrıntılar olduğunu düşünüyorum. Unutulmamalı ki rögarlar bölünmüş bir dünyayı birleştiriyor" dedi.