Tiyatro oyunlarının öğle saatlerinde çocuklara, akşam ise yetişkinlere yönelik olacağına dikkati çeken Uraloğlu, trenin güzergahıyla ilgili, "Trenimiz, Ankara-Karabük-Zonguldak-Çankırı-Yerköy-Hekimhan-Muş-Tatvan-Van-Palu-Gölbaşı-Pazarcık-İskenderun olmak üzere gidiş-dönüş toplam 4 bin 160 kilometrelik mesafe kat edecek." bilgisini paylaştı.

Uraloğlu, ayrıca trenin bir dizel lokomotif, bir jeneratör, üç yataklı vagon, bir yemekli vagon, bir tiyatro vagonu ve bir yük vagonundan oluşacağını belirtti.

Bakan Uraloğlu, 2025'te Ankara Garı'ndaki törenle başlayan ilk organizasyonun 11 gün sürdüğünü ifade ederek, "Trenimiz, geçen yıl 12 merkezde 22 tiyatro oyunu sergiledi ve 4 bin 423 kilometre yol kat ederek sanatseverlerle buluştu." değerlendirmesinde bulundu.

2007 yılında yazdığı "Uzaktan Kumandalı Çocuklar" kitabına değinen Tönel, televizyon ve internetin çocuk ve gençler üzerindeki zararlarını kitabından örnekler vererek özetledi.

Özellikle sanat, edebiyat ve düşünce dünyasına yönelik çalışmalarıyla tanınan Van YYÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Adnan Tönel, bu yönüyle katılımcılara yalnızca bilgi aktarımı değil, aynı zamanda ilham verici bir deneyim sunmasıyla büyük beğeni topladı.

Program sonunda gençlerin, sanatın farklı boyutlarına dair yeni perspektifler kazanacağı soru cevap bölümünde de birlikte üretim imkanları, projeler ve yeni etkinlikler planlandı.

USTA YÖNETMENLER VE YENİ İSİMLERLE DESTEK

Desteklenen projeler arasında, Nuri Bilge Ceylan’ın yeni projesi 'Yorgun Güneş'in de yer aldığı belirtilen açıklamada, "Altın Palmiye ödüllü yönetmenin projelerine verilen destek, Türk sinemasının küresel görünürlüğünü artırma hedefinin güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bu yaklaşım, hem deneyimli yönetmenlerin üretimini sürdürmesini hem de yeni kuşak sinemacıların sektöre kazandırılmasını amaçlıyor.

Bakanlığın 2026 destek programında dikkat çeken başlıklardan biri de animasyon projelerine verilen güçlü destek oldu. Son yıllarda teknolojik gelişmeler ve kamu destekleriyle ivme kazanan animasyon sektörü, artık yalnızca çocuklara yönelik içerik üretimiyle sınırlı kalmıyor; uluslararası pazarda rekabet eden bir alan haline geliyor.

Kurulda; 'Aslan Hürkuş Tüm Kahramanlar', 'Kehribar ile Boncuk: Kayıp Robot', 'Şeker Fareler-Başlangıç' ve 'Son Peygamber-Hicret' adlı projeler de toplantıda desteklenen animasyon film yapım projeleri arasında yer aldı. Bakanlık, animasyondan kısa filme, senaryo geliştirmeden çekim sonrası süreçlere kadar geniş bir üretim zincirini destekleyerek sektörün bütüncül gelişimini hedefliyor" ifadelerine yer verildi.

BELGESEL FİLMLERE DESTEK

Belgesel sinemaya olan desteğin bu yıl da devam ettiği belirtilerek, "2026 Mart ayında alınan kararla 30 belgesel film yapım projesine 12 milyon 590 bin lira destek aktarıldı. Türkiye'de nitelikli belgesel film yapımlarının gerçekleştirilmesinde ve sektörün bu alanda gelişmesinde önemli rol oynayan destekler bu yıl geçtiğimiz yıla göre büyük artış gösterdi" denildi.

Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi:

"Bakanlık tarafından 2026 yılı Nisan ayı itibarıyla toplam 215 projeye toplam 302 milyon lira destek sağlandı. Bu desteklerle, daha şimdiden geçtiğimiz yıl verilen destek rakamlarına ulaşılmış oldu. Sinema Genel Müdürlüğünün 2026 yılı destek politikası; yalnızca sayısal artışı değil, nitelikli üretimi, uluslararası başarıyı ve sektörün tüm bileşenlerinin birlikte güçlenmesini esas alıyor.

Artan destek miktarı ve çeşitlenen proje başlıklarıyla Türk sineması, hem içerik üretiminde hem de küresel ölçekte rekabet gücünü artırma yolunda yeni bir eşiğe taşınıyor. Bakanlık tarafından sinema sektörüne sağlanacak destekler artarak devam edecek. Eylül ayında kısa ve animasyon film yapım, senaryo yazım ve proje geliştirme türlerindeki projelere verilecek destekler görüşülecek olup, ekim ayı içerisinde de uzun metraj, çekim sonrası ve ortak yapım türündeki projelere verilecek desteklere karar verilecek."

Hakkari'deki 4 bin 135 rakımlı Cilo Dağları'nda, buzulların küresel ısınma nedeniyle her geçen yıl eriyerek alan kaybediyor. Cumhurbaşkanlığı kararı ile 2020 yılında 'milli park' ilan edilen Cilo Sat Dağları’ndaki buzul ve etrafındaki göller her yıl yurt içi ve yurt dışından gelen binlerce turisti ağırlıyor. Van YYÜ Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, buzulların alan kaybı yaşadığını, son yıllardaki Cilo buzulları başta olmak üzere dünyadaki diğer buzulların hızla eridiğini, bu durumun da endişe verici olduğunu anlattı.

‘ÖRTÜYLE KAPLANMALI’

Prof. Dr. Alaeddinoğlu, doğal miras olan buzulların korunması için örtüyle kaplanması gerektiğini belirterek, "Bu yıl Van Gölü Havzası, Doğu Anadolu bölgesinin tamamı, kısmen Güneydoğu Anadolu, Türkiye'nin farklı bölgeleri çok ciddi bir yağış aldı. Cilo buzulları da dahil olmak üzere, bu bölgedeki dağlar çok ciddi bir kar yağışı aldı. Bu kar yağışı bölgenin su bilançosu açısından çok ciddi katkı sunan, pozitif anlamda olumlu etkileyecek bir süreci destekler. Ancak, Cilo Dağları'ndaki buzulların ömrünü uzatmaya, ya da olumlu etkilemeye bir katkısı olmaz. Çünkü, yağan karın büyük kısmı yaz aylarında eriyecek.

O mevcut yapının üzerine ekstradan bir kar örtüsü gelmeyecek, onu olumlu anlamda etkilemeyecek. Dolayısıyla, Cilo dahil olmak üzere o buzulların tamamı maalesef önümüzdeki aylarda başlayacak olan, o sıcak hava dalgası ile birlikte var olan karı erittiği gibi, geçmişte gelen o buzulların, kalıcı kar örtüsünün büyük ölçüde erime sürecine girmesine neden olacak. Bu yıl yağan yağış, Van Gölü Havzası’nın su ihtiyacı açısından pozitif anlamda katkı sundu.

Ama bu durum buzullara yansımayacak. Temmuz, ağustos ayı ile birlikte kalıcı buzullar yavaş yavaş erimeye başlayacak. Oradaki erimeyi durdurmamız mümkün değil. İklim değişikliği, ya da sıcaklık her yerde aynı değil. Örneğin Van Gölü kıyısında farklıdır, dağlardaki farklıdır, kuzey kutbuna gidersiniz daha farklıdır. Antalya, ya da Güneydoğu'da daha alçak sahalarda ortalama sıcaklıktaki artışlar 1-2 derecedir. Ama Cilo ya da diğer dağlarda bu sıcaklık 6-7 dereceye çıkıyor. Bunun önüne geçmemiz mümkün değil" dedi.

'BUZULLAR HER GEÇEN YIL ALAN KAYBEDİYOR'

'Milli park' ilan edilen Cilo Dağları'ndaki buzulların korunabilmesi için gerekli yasaların çıkarılması gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Alaeddinoğlu, "Bu yılki Cilo buzulların ne kadar alan kaybettiği ile ilgili güncel uydu görüntüleriyle tespit etmemiz mümkün. Ama şu an net bir rakam yok. Buzulların alan kaybetme süreci devam edecek. O buzullarla ilgili kısmi önlem almazsak, yani buzulların erimesini önleyecek ekstradan tedbirler almazsak, yani sadece doğanın kendi akışına bırakırsak sıcaklıktaki artış oradaki buzulların erimesini zamanla daha da hızlandıracak. Sıcak hava dalgası sayılarının çok arttığını görüyoruz. Dünyanın farklı ülkelerinde buzullarla ilgili önlemler var. Öğreğin o kalıcı buzulların örtü şeklinde kapatılması. Yani en azından bu buzulların erimesini yavaşlatır.

O buzullar birer doğal miras. Dünyanın da ilgisini çekiyor. Başta turizm olmak üzere özel ilgi duyan insanlar var. Bu insanların sayısı her geçen gün artıyor. Biz bu buzulları korursak, hem kendi ülkemizde yaşayan insanların oranın görmesine fırsat sunmuş olacağız hem de dünyanın farklı ülkelerinden gelen insanların burada ağırlanarak o buzulları uzaktan görmelerini sağlayabiliriz. Yani gelen insanların o buzulların üzerinde gezip tahrip etmek değil, uzaktan görmek ve fotoğraflamak şekliyle fırsat sunmuş oluruz" diye konuştu.

'BUZULLAR İÇİN ÖZEL YASA ÇIKARILMALI'

Buzulların üzerinde gezilmemesi uyarısında bulunan Alaeddinoğlu, "Buzullar, bu sıcaklıktaki artışla birlikte yüzeyi eriyor. İçten de erime var. Buzulların üzerinde insanların gezilmesi iki türlü çok tehlikeli. Birincisi buzul ömrünü kısaltıyor, yani insanlar orayı tahrip ediyor ve gevşetilerek erime sürecini hızlandırıyor. İkinci neden ise buzulun altında erime ile birlikte çatlamalar oluşmuş. İnsanlar onun üzerinde gezerek belki hayatlarını tehlikeye atıyorlar. O bölgede insanların buzullar üzerinde gezilmesi kesinlikle yasaklanması gerekir.

Buna asla izin verilmemesi lazım. Bu buzullar birer miras, çok özel bir alan. Buranın korunması için özel yaptırımlar, kararlar alınmalı. Bu buzullar dünyanın her yerinde yok ve istediğimiz anda ulaşamazsınız. Bu konuda hakikaten belirli yasalar, yaptırımlar almak kaydıyla o buzulların korumamız gerektiğini, hem özel yasalar çıkararak hem de buzulun belirli bölgelerinin üzerini kapatarak korumalıyız. Belki yok oluşunun önüne geçemeyebiliriz, ama en azından süreci uzatabiliriz. Buzullar her yıl daha fazla alan kaybediyor.

Muhtemelen 2026 yılının sonuna geldiğimizde, insanlar son yüzyılın en sıcak yılı, bu yıl diyecek. Değişen şu olacak; bu yıl Van Gölü ve Doğu Anadolu Havzası çok yağış aldı. Bu çok iyi bir şey bu bölge için. Ama Türkiye'nin, ya da dünyanın her bölgesi aynı yağışı almadı. Dolayasıyla sıcaklık hava artışları devam edecek. Bu tehdit devam edecek. Bununla ilgili tedbirler alınmalı, özel yasa çıkarılmalı" dedi.

Yazdığı romanı ilgili açıklama yapan Yazar Birlik, her halkın kendi kahramanını oluşturduğunu belirterek, Evliya Çelebi’den Osmanlı dönemine kadar uzanan süreçte Van Gölü canavarı efsanesine ilişkin çok sayıda anlatı, çizim ve net olmayan görüntünün bulunduğunu söyledi. Efsanenin bölgenin kültürel hafızasında önemli bir yer tuttuğunu ifade eden Birlik, "Yüzyıllardır anlatılan bu figürü farklı bir bakış açısıyla ele almak istedim. Amerikalılar ve Avrupalılar kendi kahramanlarını dünyayı kurtaran karakterler olarak sinema ve edebiyata taşıdı. Bizim efsanemiz neden bir kahraman olarak anlatılmasın diye düşündüm" dedi.

Birlik, kitabı kaleme almasındaki amacının, Doğu Anadolu Bölgesi’ne yönelik ilgiyi artırmak, bölgeye dair merak uyandırmak ve gençlerde bilime ile uzaya yönelik farkındalık oluşturmak olduğunu kaydetti.

Fantastik bilim kurgu türündeki romanda, Van Gölü canavarının dünyayı tehdit eden uzaylılara karşı verdiği mücadele konu ediliyor. Eserde aynı zamanda Doğu Anadolu’nun doğal ve kültürel unsurlarına da yer veriliyor.
Van Gölü canavarı efsanesini merkezine alan roman, ülke genelindeki kitap mağazalarında satışa sunuldu.

Yerli filmlerin seyirciyle buluşmasını güçlendirmek amacıyla 130 sinema salonuna 49 milyon 250 bin lira kaynak aktardıklarını belirten Ersoy, "Animasyon, kısa film, senaryo ve proje geliştirme alanlarında toplam 28 projeye 8 milyon 577 bin 500 lira bütçe aktararak yaratıcı üretim sürecini destekledik. Türk sinemasını üretimden gösterime kadar bütüncül bir anlayışla desteklemeyi kararlılıkla sürdüreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Sinemaya destekler sürecek

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre ise destekler, üretimden gösterime uzanan süreci kapsayacak şekilde sinema sektörünün farklı alanlarına yönlendirildi.

2026-1 ve 2026-2 sayılı Kurul Kararları doğrultusunda sektörün çeşitli dallarında toplam 128 projeye 57 milyon 827 bin 500 lira destek sağlandı.

Türk sinemasında yaratıcı üretimi teşvik etmek amacıyla 2026'nın birinci döneminde 4 animasyon film yapım projesine 1 milyon 483 bin 500 lira, 15 kısa film yapım projesine 4 milyon 674 bin lira, 6 senaryo ve diyalog yazım projesine 920 bin lira ve 3 proje geliştirme projesine 1 milyon 500 bin lira olmak üzere toplam 28 projeye 8 milyon 577 bin 500 lira destek verildi.

Yerli yapımların izleyiciyle buluşma ağını genişletmeye yönelik "Yerli Film Gösterim Desteği" kapsamında ise 100 yerli film gösterim projesi aracılığıyla Türkiye genelindeki 130 sinema salonuna toplam 49 milyon 250 bin lira destek aktarıldı.

Sinema sektöründe yapım aşamasından gösterim sürecine kadar uzanan tüm safhaların birbirini tamamlayan kesintisiz bir üretim zinciri olarak geliştirilmesi ve bu üretimin toplumun her kesimine ulaştırılmasına yönelik destekler, sektörün sürdürülebilir büyümesi hedefi doğrultusunda sürdürülecek.

Uzun metrajlı sinema film yapım, dağıtım ve tanıtım, ilk uzun metrajlı kurgu film yapımı, ortak yapım ve belgesel film yapım türlerindeki başvurular, yılın ilerleyen dönemlerinde gerçekleştirilecek olan Sinema Destekleme Kurulları tarafından değerlendirilerek desteklenecek.

İHA muhabirine konuşan Van Kadın Sanatçılar Derneği Başkanı Merve Esra Erez, proje kapsamında çini sanatı, keçe sanatı ve sepet örücülüğü kurslarının devam ettiğini belirtti. Dernek Başkanı Erez, "Alanında uzman ve nitelikli eğitmenlerimizle, özellikle Vanlı kadınlarımıza unutulmaya yüz tutmuş kadim sanatları tanıtmayı ve öğretmeyi amaçlıyoruz. Bu eğitimler sayesinde kadınlarımızın ilerleyen süreçte ev bütçelerine katkı sunabilmelerini hedefliyoruz. Projemiz tamamlandığında bir sergi planlıyoruz. Kurslarımızın ardından derneğimiz bünyesinde workshop ve eğitim atölyelerimiz de devam edecek. Hedef kitlemiz kadınlar ve çocuklardır. İlerleyen süreçte yeni projelerle desteklenmeyi umut ediyoruz" dedi.

"Öğrencilerimiz satış yaparak ev ekonomisine katkı sağlıyor"

El sanatları usta öğreticisi Tuba Arslan ise keçe sanatının geçmişten günümüze uyarlanan kadim bir teknik olduğunu ifade ederek, "Keçe iğneleme tekniğiyle pano, şal ve çanta üzerine çalışmalar yapıyoruz. Birçok öğrencimiz şu anda sosyal medya ve internet üzerinden satış yaparak ev ekonomisine katkı sağlıyor" diye konuştu.

Sepet örücülüğü kursu eğitmeni Seval Mendi de kursların hem ekonomik hem de kültürel açıdan önemli olduğuna dikkat çekerek, "Öğrencilerimiz hem öğreniyor hem de üretime katkı sağlıyor. Bir şeyler üretmek ve bunu paylaşmak bizler için büyük bir mutluluk ve onur" şeklinde konuştu.

Kayseri, Sivas, Malatya, Bingöl, Bitlis ve Van illerini kapsayan turda Ahilik anlatıldı, Helebiş eğlenceleriyle kültürel paylaşım sağlandı. Turda Hacı Bektaş-ı Veli kılığına giren İbrahim Gök, Doğu Ekspresi yolculuğunda bir evliyayı canlandırmanın kendisine huzur ve mutluluk verdiğini ifade etti.

Van Gölü Ekspresi turunu organize eden Kültür, Tarih ve Sosyal İşler Başkanı Şenol Dönmez ise yaptığı açıklamada; "Kırşehir'den Doğu Anadolu'ya yola çıkarak Ahi Evran-ı Veli'nin hayat felsefesini anlattık. Bu yolculukta kardeşliği inşa ettik. Ahiliğin sevgi ve hoşgörüsünü taşıdık ve birlikte bu felsefeyi yaşadık" dedi.

Van Valiliği öncülüğünde; Van Büyükşehir Belediyesi ve Van İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumlar, sektör temsilcileri ve turizm paydaşlarının katkılarıyla fuarda Van’a yakışır nitelikte kapsamlı bir stant kurulacağı bildirildi.

Kurulacak stantta Van Kalesi, Van Müzesi, Akdamar Adası Anıt Müzesi, Hoşap Kalesi, Van Gölü, Van Kahvaltısı, Van Kedisi ve inci kefali gibi kentin simge değerleri ulusal ve uluslararası ölçekte ziyaretçilere tanıtılacak. Bununla birlikte Van mutfağının özgün lezzetleri ve yöresel gastronomi unsurları da fuar süresince ziyaretçilerle buluşturularak kentin kültürel zenginliği ve turizm potansiyeli güçlü bir şekilde vurgulanacak.

KAPSAMLI TANITIM

EMITT Fuarı süresince Van standında, ilin turizm potansiyelini artırmaya yönelik yürütülen çalışmalar, devam eden ve planlanan projeler ile yatırım fırsatları kapsamlı şekilde tanıtılacak. Fuara Van’dan 24 seyahat acentesi ve 26 otelin katılım sağlaması, kentin turizm sektöründeki kurumsal gücünü ve ortak hareket kabiliyetini ortaya koyacak. Ayrıca gastronomi alanında faaliyet gösteren işletmelerin de tanıtım sürecine dahil edilmesiyle Van, yalnızca tarihi ve doğal güzellikleriyle değil, mutfak kültürüyle de bu büyük organizasyonda dikkatleri üzerine çekecek.

ŞAHİN: VAN’IN POTANSİYELLERİ ANLATILACAK

Konu ile ilgili bilgi veren Van İl Kültür ve Turizm Müdürü Abdurrahman Şahin:

“Fuar boyunca gerçekleştirilecek ikili görüşmeler, sektör buluşmaları ve tanıtım faaliyetleriyle Van’ın ulusal ve uluslararası turizmdeki bilinirliğini daha da artırmayı, yeni iş birliklerinin önünü açmayı ve kentimizi dört mevsim turizm destinasyonu olarak güçlü biçimde konumlandırmayı hedefliyoruz. Kültür turizmi, inanç turizmi, doğa turizmi, gastronomi turizmi ve kış turizmi başta olmak üzere Van’ın sahip olduğu tüm imkanları fuar süresince sektörün profesyonel temsilcilerine ve ziyaretçilere doğrudan aktarma fırsatı bulacağız. Aynı zamanda Kültür ve Turizm Bakanlığımız tarafından ilimizde gerçekleştirilen yatırımları da bu platformda anlatma imkanı elde edeceğiz.” dedi.

Müdür Şahin; “Van Valiliğimiz öncülüğünde, Kültür ve Turizm Bakanlığımızın destekleriyle gerçekleştirilen bu güçlü katılım dolayısıyla, başta Sayın Valimiz Ozan Balcı olmak üzere fuara verilen desteklerden ötürü tüm turizm paydaşlarımıza teşekkür ve şükranlarımı arz ediyorum. Kamu kurumlarımız ile özel sektör temsilcilerimizin ortak bir vizyonla hareket ettiği bu organizasyonun, Van turizmine uzun vadede kalıcı ve sürdürülebilir katkılar sunacağına yürekten inanıyorum. Fuar boyunca açık olacak Van standımız aracılığıyla, yerli ve yabancı tüm ziyaretçileri Van’ın köklü tarihini, zengin kültürel mirasını, eşsiz doğasını ve güçlü turizm vizyonunu yakından tanımaya davet ediyorum” ifadelerini kullandı.

"Otlu peynir hediyelik olarak tercih ettiği bir ürün haline geldi"

İHA muhabirine konuşan 27 yıllık peynirci esnafı Mehmet Nar, yaklaşık üç kuşaktır bu işi yaptıklarını belirterek, otlu peynirin son yıllarda Van dışından yoğun ilgi görmeye başladığını söyledi. Nar, "Otlu peynir eskiden daha çok yörede ve Van içinde tüketiliyordu ancak son yıllarda buradan gidenlerin ya da sipariş yoluyla isteyenlerin hediyelik olarak tercih ettiği bir ürün haline geldi. Türkiye’nin dört bir yanına kargo ile gönderiyoruz. Özellikle sosyal medya üzerinden siparişler oluyoruz. Kapıda ödeme gibi kolaylıklar da sağlıyoruz. Satışlarımızın yaklaşık yüzde 50’si Van içindeyse, yüzde 50’ye yakını da Van dışına gidiyor" dedi.

"Bilinen ve tanınan esnaftan alınmalı"

Bu durumun son yıllarda sosyal medyanın gelişmesiyle hız kazandığını belirten Nar, "Yaklaşık 20 yıl öncesine kadar dışarıya çok fazla satış yoktu. Sosyal medya bu kadar gelişmemişti. Buraya gelen vatandaş peyniri tadına bakarak alıyordu. Son 10-15 yıldır ise sosyal medya sayesinde ürün gönderimleri ciddi şekilde arttı. Sosyal medyada ‘5 kilo Van peyniri bin lira’ gibi ilanlar görüyoruz. Ancak bu ürünler Van peyniri değil. Başka illerde fabrikasyon olarak üretilmiş ürünler Van peyniri adı altında satılıyor. Vatandaş da gelip ‘Burada kilo 500 lira ama başka yerde 5 kilo bin lira’ diyor. Bunlar bizim büyük firmalara gönderdiğimiz otları alıp kendi peynirlerine karıştırıyorlar. Gerçek Van peyniri yerinde, bilinen ve tanınan esnaftan alınmalı" diye konuştu.

Bazı kişilerin kapıda ödeme yöntemiyle vatandaşları kandırdığını ifade eden Nar, "Van peyniriyle ilgili görüntüleri kopyalayıp sesleri değiştirerek kendi ürünleriymiş gibi sunuyorlar. Sipariş verildiğinde ise fabrikasyon ürün gönderiliyor. Bu durum hem vatandaşı mağdur ediyor hem de gerçek Van peyniri üreten esnafın adını kötüye çıkarıyor. Özellikle Van dışından alışveriş yapacak vatandaşların güvenilir ve bilinen satıcıları tercih etmesi gerekiyor" şeklinde konuştu.

Urartu medeniyetinin başkenti Tuşba’da kurulan Eski Van Şehri, yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan önemli bir yerleşim alanı olarak biliniyor. Devam eden restorasyon çalışmalarının Van için yalnızca fiziksel bir yenileme değil, aynı zamanda kent belleğinin yeniden canlandırılması anlamına geldiğini belirten Kaya, bu sürecin doğru planlanmasının kentin geleceği açısından kritik olduğunu söyledi.

Van Valiliği öncülüğünde yürütülen çalışmalar kapsamında daha önce Hüsrev Paşa ve Kaya Çelebi camilerinin restorasyonu tamamlanırken, 2020 yılı sonrasında başlatılan ‘Van Kalesi ve Eski Van Şehri Koruma ve Turizm Odaklı Yenileme Projesi’ ile Ulu Cami, Miri Ambar, Çifte Hamam ve tarihi surlarda restorasyon süreci devam ediyor.

Çalışmalar tamamlandığında Eski Van Şehri’nin açık hava müzesi niteliği kazanacağını ifade eden Dr. Zeynep Özalp Kaya, bu alanın Van’ın şehir hafızasının en güçlü simgelerinden biri olacağını söyledi.

VAN’IN 3 BİN YILLIK HAFIZASI YENİDEN İNŞA EDİLİYOR

Van’ın geçmişten bugüne önemli medeniyetlere ev sahipliği yaptığını hatırlatan Kaya, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan eserlerin kentin kültürel mirasının temel yapı taşları olduğunu belirtti.

Kaya, “Bu şehirde bizlere mabetler, camiler, hanlar, hamamlar, aşevleri ve mezarlıklar bırakan medeniyetleri hatırlamak zorundayız. Kentin tarihini doğru okuyabilirsek geleceğe dair güçlü bir vizyon ve sağlıklı kent stratejileri geliştirebiliriz. Toplumsal bellek kaybına uğramamak için bu mirası korumak ve yaşatmak zorundayız.” dedi.

Restorasyon sürecinde yapıların doğru şekilde işlevlendirilmesinin önemine değinen Kaya, Miri Ambar’ın gastronomi merkezi ya da gastronomi müzesi olarak değerlendirilebileceğini, Çifte Hamam’ın ise konser ve sergi gibi kültürel etkinliklere ev sahipliği yapabilecek bir alan haline getirilebileceği değerlendirmesinde bulundu.

“PROJELER, YEREL EKONOMİYİ GÜÇLENDİREREK SÜRDÜRÜLEBİLİR”

UNESCO raporlarına atıfta bulunan Kaya, bu tür işlevlendirmelerin hem yerel ekonomiyi güçlendireceğini hem de kültürel turizmi sürdürülebilir kılacağını söyleyerek, “UNESCO’nun Historic Urban Landscape (2011) raporuna göre restorasyon ve yeniden yapılandırılma işlevlendirme projeleri yerel ekonomiyi güçlendirerek kültürel turizmi sürdürülebilir kılar. Bu izah ve örneklerden sonra akıllara çok önemli bir soru geliyor: Eski Van’da restore edilen yapılar nasıl işlevlendirilecek? Beşeri, kültürel ve tarihi mirasın tamamı düşünüldüğünde Miri Ambar gastronomi merkezi veya gastronomi müzesi olabilir, Çifte Hamam ise İstanbul Yerebatan Sarnıcı’nda olduğu gibi özel salon konserleri ve sergiler için kullanılabilir.” diye konuştu.

Van’ın kendi tarihinden beslenen güçlü bir marka şehir kimliği oluşturabileceğini dile getiren Doğu Kültür ve Sanat Merkezi Derneği Dr. Zeynep Özalp Kaya, tarihi alanlarda geleneksel el sanatları ve kültürel etkinliklerin desteklenmesinin, turizmi daha nitelikli ve sürdürülebilir hale getireceğini belirterek, “Ziyaretçilerin sadece gezip görmediği, aynı zamanda kentin kültürüne aktif olarak dahil olduğu bir anlayış Van’a uzun vadede kazanç sağlayacaktır.” ifadelerini kullandı.

Yürütülen kazılarda, alanında uzman akademisyenler yer aldı. Bu yıl Cumhurbaşkanlığının desteklediği ve Bakanlığın ‘Geleceğe Miras Projesi’ne dahil edilen kazı çalışmalarında Urartu dönemine ait önemli bulgulara ulaşıldı. Körzüt Kalesi kazıları aynı zamanda arkeolojiyi insanlara anlatmak, sevdirmek ve Türkiye'de arkeoloji bilimi ile kültür varlıkları için farkındalık yaratmak üzere kurulan arkeoloji oluşumu Arkeofili'nin '2025 Yılında Türkiye'nin 10 Arkeolojik Keşfi' arasında da yer aldı.

Körzüt Kalesi'nde yürütülen kazı çalışmalarıyla ilgili bilgi veren Kazı Başkanı Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan, kalede ilk olarak 2016 yılında kaçak kazılar sonucu tespit edilen bir yapı nedeniyle Van Müzesi Başkanlığı’nda kurtarma kazısı yapıldığını, 2022'de yeniden başlatılan çalışmalara bilimsel danışman olarak dahil olduklarını belirtti. Doç. Dr. Erdoğan, "2024 yılında kale, Cumhurbaşkanlığı kararlı kazı statüsü kazandı. 2025 yılında ise 'Geleceğe Miras Projesi' kapsamına alınarak çalışmalarımızı sürdürdük. Haziran ayında başladığımız kazıları aralık ayında tamamladık " dedi.

‘BENZERİNE RASTLAMADIK’

Körzüt Kalesi’nin literatürde bu isimle bilindiğini, yöre halkının ise kaleyi ‘Pertak Kalesi’ olarak adlandırdığını, kalenin, Van Kalesi ve Çavuştepe gibi Urartu’nun önemli merkezleri arasında yer aldığını anlatan Doç. Dr. Erdoğan, özellikle sur duvarlarının dikkat çekici olduğunu söyledi. Doç. Dr. Erdoğan, "Sur duvarlarımız bugün 8 ila 10 metreye yakın yüksekliğe sahip. Devasa taş bloklarla inşa edilmiş bu duvarların benzerine şu ana kadar bilinen Urartu kaleleri arasında rastlamadık. Bu özelliğiyle Körzüt Kalesi, Urartu askeri mimarisinde çok özel bir yere sahip" dedi.

‘BÖLGEDE BULUNAN TÜM YAZITLAR KÖRZÜT KALESİ'NDEN’

Kaleyi önemli kılan bir diğer unsurun Haldi Tapınağı olduğunu belirten Doç. Dr. Erdoğan, tapınağın 2023 yılında tespit edildiğini söyledi. Muradiye ve çevresinde 20’yi aşkın Urartu çivi yazılı kitabesinin daha önce bilindiğini söyleyen Doç. Dr. Erdoğan, "Bu yazıtlar çözülmüştü ancak hangi merkezden taşındıkları bilinmiyordu. 2023 yılında tapınağın temelleri üzerinde yaptığımız kurtarma kazılarında 3 yeni çivi yazılı kitabe bulduk. Bu kitabelerin çözümlemesiyle, bölgede bulunan tüm yazıtların aslında Körzüt Kalesi’nden götürüldüğünü tespit ettik" diye konuştu.

‘KALE, MİNUA TARAFINDAN İNŞA EDİLMİŞ’

Yazıtların içeriklerinin aynı olduğunu belirten Doç. Dr. Erdoğan, elde edilen en önemli bilginin kalenin hangi Urartu kralı tarafından yaptırıldığının kesinleşmesi olduğunu belirterek, "Daha önce mimari özelliklerden yola çıkarak tahminlerimiz vardı ancak kesin kanıt yoktu. Kitabelerde Urartu Kralı Minua’nın adına rastladık. Böylece Körzüt Kalesi’nin Minua tarafından inşa ettirildiğini net olarak öğrenmiş olduk" diye konuştu.

‘HALDİ'NİN KUTSAL KENTİ’

Kitabelerde geçen bazı özel isimlerin de dikkat çekici olduğunu dile getiren Doç. Dr. Erdoğan, “Minuahinili ve Haldi Patari isimleriyle karşılaştık. Bu kentin aslında Urartu dönemindeki ismini biz net olarak bilmiyorduk. Bu veriler sayesinde kentin Urartu dönemindeki adının ‘Haldi Patari’ olduğunu öğrendik. Bu ad, ‘Haldi’nin kutsal kenti’ anlamına geliyor ve kalenin kimliğini ortaya koyuyor. Bu anlamda Körzüt Kalesi önemli" dedi.

‘BİZ DE HEYECANLIYIZ’

Körzüt Kalesi'ndeki bu yılki kazılarda önemli mimari bulgulara da ulaşıldı. Tapınak çevresindeki sur duvarlarının açığa çıkarıldığını, kalenin güneydoğusunda Urartu mimarisine özgü akslı bir giriş sisteminin tespit edildiğini, ayrıca ok uçları, bilezikler ile Urartu ve Orta Çağ dönemlerine ait seramik buluntuların da elde edildiğini belirten Erdoğan, "Körzüt Kalesi yakın zamanda adını sıkça duyuracak. Bu anlamda biz de heyecanlıyız, ümitliyiz. Gelecek yıl da yine 'Geleceğe Miras Projesi' kapsamında kazılara devam edeceğiz" diye konuştu.

Daha önce birçok turizm yatırımına destek veren, ekonominin geliştirilmesine yönelik projeleriyle "En fazla istihdam oluşturan kalkınma ajansı" ünvanını elde eden DAKA, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda sorumluluk bölgesini kapsayan Bitlis, Hakkari, Muş ve Van'da "Turizm Sektörünün Geliştirilmesine Yönelik Küçük Ölçekli Altyapı Mali Destek Programı"nı başlattı.

Program kapsamında 4 ildeki tarihi ve turistik yapıların ayağa kaldırılması, yenilenmesi ve turizme kazandırılması amacıyla hazırlanan 9 proje için 100 milyon liralık destek sağlandı.

Van Gölü'nün eşsiz sahillerinin değerlendirilmesi, asırlar önce inşa edilen tarihi yapıların restorasyonunu kapsayan program ile bölgenin turizm altyapısının güçlendirilmesi ve daha çok turiste ev sahipliği yapmasının sağlanması hedefleniyor.

"2025 yılı bütçesinden 100 milyon lira kaynak ayırdık"

DAKA Genel Sekreteri Halil İbrahim Güray, AA muhabirine, bölgenin turizm potansiyelini harekete geçirmek için çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.

Bölge turizminin gelişmesi adına birçok önemli projeye imza attıklarını ifade eden Güray, "Bölge, tarih, kış, dalış ve inanç turizmi açısından önemli potansiyele sahip, bunun farkındayız. DAKA olarak son bir yıldır ülke gündeminde olan 'Terörsüz Türkiye' sürecinin pozitif yansımalarını görünce yönetim kurulumuzda bölgedeki tarihi ve turistik yapıların ayağa kaldırılması ve turizme kazandırılması amacıyla bir karar aldık. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız mali destek programını onayladı, 2025 yılı bütçesinden 100 milyon lira kaynak ayırdık." dedi.

Dört ilde hayata geçirilecek projeleri değerlendiren Güray, şu bilgileri verdi:

"Turizm Sektörünün Geliştirilmesine Yönelik Küçük Ölçekli Altyapı Mali Destek Programı'nı ilan ettik. Değerlendirme süreci sonunda 4 ilimizden 9 projenin desteklenmesine karar verildi, iki de yedek proje belirlendi. Bu kapsamda Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığıyla yapacağımız 'Van Kalesi Güney Surlarının Aslına Uygun Restore Edilmesi ve Turizme Kazandırılması' ve 'Hoşap Kalesi Karşılama Merkezi' projelerimiz var. Bitlis'te, Ahlat Belediyesiyle 'Ahlat Kadınlar, Engelliler ve Karavan Park Bölümlü Halk Plajı', Adilcevaz Belediyesiyle 'Urartu Kef Kalesi ve Mucizeler Manastırı'nın Turizme Kazandırılması' ve Tatvan Kaymakamlığıyla 'Hüseyin Dede Türbesi Restorasyonu' projelerini hayata geçireceğiz. Hakkari İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüyle 'Mir Kalesi Altyapı ve Çevre Düzenleme', Çukurca Belediyesiyle bir ilk olan 'Kültürel Butik Oteli' projelerimizi başlatacağız. Butik otel projemizde Çukurca'da uygun görülen tarihi iki taş evin aslına uygun olarak restorasyonunun yapılması amaçlanıyor. Muş'ta da 'Tarihi Murat Köprüsü Kültür Evi ve Dinlenme Merkezi' ve 'Kızılağaç Kanyonu Rekreasyon' projelerimizi hazırladık. Bölge turizmi için önemli olan projelerimizi çok önemsiyoruz."

"Tarihi yapılar açısından zengin bir bölgede yaşıyoruz"

Güray, hayata geçirilecek projelerin bölgeye turistlerin çekilebilmesi için önemli bir adım olduğunu vurguladı.

Gelecek yıllarda da turizm alt yapısına yönelik maddi desteklerinin devam edileceğini vurgulayan Güray, şöyle konuştu:

"Tarihi yapılar açısından zengin bir bölgede yaşıyoruz. Gerek mülkiyet durumu, gerek geçmiş yıllarda bölgede yaşanan terör meselesi nedeniyle yoğun bir çalışma yapılamadı. Şimdi ise ciddi çalışmaların yapıldığı bölgeler arasında yer alıyoruz. Özellikle Eski Van Şehri'nin ayağa kaldırılması projesinde Kültür ve Turizm Bakanlığının destekleriyle Van Valisi ve Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Ozan Balcı ile milletvekillerimizin gayretleriyle oralarda ciddi çalışmalarının olduğunu görüyoruz. Bu çalışmalarda desteklerinden dolayı Sanayi ve Teknoloji Bakanımıza, Kalkınma Ajansları Genel Müdürümüze, yönetim kurulumuza ve milletvekillerimize teşekkür ederim."

Daha önce Van Devlet Tiyatrosu’nda uzun süre görev aldığını hatırlatan Demirbaş, Van’ın yalnızca Devlet Tiyatrosu ile sınırlı kalmaması gerektiğini, şehir tiyatrosu ve özel tiyatrolarla da kültürel üretimin desteklenmesinin önemine işaret etti.
Van’ı köklü bir medeniyet kenti olarak tanımlayan Demirbaş, tiyatronun bu şehirle güçlü bir uyum içinde olduğunu ifade etti.

“VAN SEYİRCİSİ ÇOK SICAK, ÇOK İLGİLİ VE ÇOK VERİMLİ”

Daha önce Van’da birçok oyun yönettiğini aktaran Demirbaş, “Van benim yakından tanıdığım bir şehir, daha önce Van Devlet Tiyatrosu’nda oyun yönettim. Deprem sonrası uzun süre çadırda faaliyet yürütülen bir dönem oldu. Gerçek salona geçildiğinde sahnelenen ilk oyunu ben koymuştum. Van seyircisi çok sıcak, çok ilgili ve çok verimli bir seyirci. Oyunu anlama, algılama ve tepki verme konusunda gerçekten güçlüler. Tiyatroda geri dönüş çok anlıktır; Van’da bu etkileşimi sahneden net bir şekilde hissediyorsunuz. Sahnedeyken seyircide oluşan coşkuyu görmek çok kıymetli.” dedi.

Van’ın; şehir tiyatrosu ve özel tiyatroları da kaldırabilecek güçlü bir seyirciye sahip bir kent olduğunu söyleyen Demirbaş, “Van sadece Devlet Tiyatrosu’yla yetinmemeli. Van’a şehir tiyatrosu da lazım, özel tiyatro da lazım. Van seyircisi bunların hepsini karşılayabilecek düzeyde. Van büyük bir medeniyet şehri ve tiyatro bu şehre çok yakışıyor. Bu topraklar tiyatro açısından çok bereketli. Biz ekip olarak Van’dan çok mutlu ayrılıyoruz. İleride yine geliriz, başka oyunlarla da geliriz. Van bizim için hafızamızda çok güzel anılar bırakan bir şehir oldu.” ifadelerini kullandı.

"Milyonlarca yıllık fosil olduğunu düşünüyorum"

Taşların hayvanlara ait fosiller olduğunu iddia eden muhtar Gezer, yetkililere çağrıda bulunarak taşların detaylı bir şekilde incelenmesini istedi. Taşlara 3 yıldır gözü gibi baktığını ifade eden Gezer, "3 yıl önce yol çalışması sırasında birkaç farklı taş gözüme çarptı. Merak edip etrafını kazdım; bazıları da yol kenarına kendiliğinden düşmüştü. Taşları oradan alarak direkt kapımın önüne getirdim. Kendi imkanlarımla yaptığım araştırmalarda bunların fosil olduklarını öğrendim.

Durumu Hakkari Üniversitesine bildirdim, onlar da taşların Van Müzesine taşınabileceğini söylediler. Görünüşleri itibarıyla çok güzel ve farklı taşlar. Uzmanlar bunların eski, nesli tükenmiş hayvan türlerinden oluşan fosiller olduğunu belirtti. Biz de bu gizemli taşların sırrının çözülmesini ve tam olarak ne olduklarının araştırılmasını istiyoruz" dedi.

3 yıldır kapısının önünde sergilediği taşların bölge turizmi ve bilim dünyası için önemli olabileceğini belirten Gezer, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile arkeologların bölgede inceleme yapmasını istiyor.

Ailemle Eğitim Yolculuğum projesinden de faydalanarak öğrencilerin ailelerini de etkinliğe dahil eden okul yönetimi, el birliğiyle hazırladıkları etkinliğin sunumunu yaptı. Etkinlikte Van’ın yöresel yemeklerinden el sanatlarına kadar birçok değer tanıtıldı. Etkinlikte öğrencilere yerli malı farkındalığı oluşturulurken, kendi yaşam alanı olan yöresel değerlerinin de tanıtılması amaçlandı.

Okul Müdürü Ziver Gürbüz, Yerli Malı Haftası dolayısıyla bir program yaptıklarını belirterek, "Yöresel yemekler ve Van'da olduğumuz için bir de Van yöresini tanıtalım dedik. Etkinlikte Van'ımızın meşhur olan yerlerini arkadaşlara gösterdik. Van'da meşhur olan el işçiliği malzemeleri, yöresel yemeklerimizi tanıttık.

Van'ımızın meşhur olan keledoş yemeğimizi, keşkekimizi, Van üzüm yaprağı sarması, Van köftesi hazırladık ve aileleri de bu işin içine kattık. Ailemle Eğitim Yolculuğu projemiz kapsamında her ay bir etkinlik yapmaya çalışıyoruz. Bu ayın etkinliği ise Yerli Malı Haftası oldu. Velilerimizle beraber planladık. Yemeklerimizin hepsi onlardan geldi. Güzel bir katılım oldu. Bu şekilde de Ailemle Eğitim Yolculuğu projesinin aralık ayını gerçekleştirmiş olduk.

Öğrencilerimiz için de Dilimizin Zenginlikleri projesi kapsamda bilmedikleri kelimeleri öğrenmiş oldular" dedi.

Van Büyükşehir Belediyesi, Türk havacılık tarihinin öncü isimlerinden Vecihi Hürkuş’un yaşamını konu alan “Bir Tayyareci Vecihi Hürkuş” adlı tiyatro oyununu iki gün boyunca öğrencilerle buluşturdu. Türk Hava Kurumu’nun 100. yılı etkinlikleri kapsamında sahnelenen oyun, liseli ve üniversiteli gençlere Türk havacılığının tarihsel serüvenini aktardı.

Türk Hava Kurumu ve Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı iş birliğiyle sahnelenen oyunda, Vecihi Hürkuş’un Kurtuluş Savaşı’ndaki mücadelesi, kendi imkanlarıyla ürettiği uçaklar ve Türk havacılığına bıraktığı miras anlatıldı. Gösterimler boyunca gençlerden yoğun ilgi gören oyun, havacılık bilincinin artırılmasına katkı sundu.

“TÜRKİYE’NİN HAVACILIK SANAYİSİNDE ATTIĞI ADIMLARIN RUHU VECİHİ HÜRKUŞ’TA GİZLİDİR”

Tek kişilik sahnelediği “Bir Tayyareci Vecihi Hürkuş” adlı oyunla 2017 yılından bu yana Türkiye’nin farklı illerinde seyirciyle buluşan Murat Demirbaş, Türk Hava Kurumu’nun 100. yılı kapsamında başlatılan turneyle özellikle gençlere Türk havacılık tarihinin öncü isimlerinden Vecihi Hürkuş’u anlatmayı ve sivil havacılık bilincini artırmayı amaçladıklarını söyledi.

Demirbaş, “Vecihi Hürkuş, Türk havacılığının sembol ismi ve bir anlamda Mustafa Kemal Atatürk’ün göklerdeki karşılığıdır. Bugün Türkiye’nin havacılık sanayisinde attığı adımların, elde ettiği başarıların ruhu Vecihi Hürkuş’ta ve Nuri Demirağ’da gizlidir. Vecihi Hürkuş, tamamen kendi imkanlarıyla ilk Türk uçağını, Vecihi K-6’yı ve ardından Vecihi K-14’ü üretmiş bir isim. Bunu kendi kurduğu atölyede yapmış ve Türkiye’de pek çok ilke imza attı.” dedi.

“SEYİRCİYLE KURULAN BAĞ ÇOK GÜÇLÜ OLDU”

Oyunda, Kurtuluş Savaşı’nda cephede önemli başarılara imza atan, Rus cephesinde “kara bela” olarak anılan ve esaretten kaçarak mücadelesini sürdüren Vecihi Hürkuş’un kararlı ve vatansever kişiliği sahneye taşıdıklarını ifade eden Demirbaş, şu ifadeleri kullandı:

“Kurtuluş Savaşı’nda cephede büyük başarılar göstermiştir. Rus cephesinde ‘kara bela’ diye anılmıştır. Esir düşmüş, Kafkas Cephesi’nden kaçmıştır. Müthiş bir vatansever, direnci çok yüksek ve inandıklarından asla vazgeçmeyen biriydi. Biz gençlere televizyonlarda sunulan hayali kahramanlar yerine, kendi tarihimizden çıkan bu gerçek kahramanları anlatmayı çok önemsiyoruz. Van’da liseli ve üniversiteli gençlerle buluştuk. Oyundan sonra Vecihi Hürkuş’u hiç tanımadığını söyleyen gençler oldu ve havacılığa ilgisi olanların motivasyonu daha da arttı. Bu oyunun gençlerin özgüvenine, geleceğe dair bakışına katkı sunduğunu görüyoruz. Seyirciyle kurulan bağ çok güçlü oldu; adeta birlikte uçuyoruz, sonra birlikte yere iniyoruz.”

Van Kent Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Aziz Saydut, oyunu 15 kişilik ekiple sahnelediklerini söyledi.

İlçe halkının oyuna ilgi gösterdiğini belirten Saydut, "İnşallah Erciş'e başka oyunlarımızı da getireceğiz. Bize desteklerini esirgemeyen Erciş Kaymakamlığına çok teşekkür ediyoruz. Bu destekler olmasa oyunumuzu Erciş halkıyla buluşturamayacaktık. Erciş'te böyle bir oyunu oynamanın mutluluğunu yaşıyoruz. Van Kent Tiyatrosu olarak buraya geldik." diye konuştu.

İzleyicilerden Ayşenur Işık Yayla da "Oyuncularımızın performansı şahaneydi. Çok güzel bir oyun izledik. Buradan tüm oyunculara ve Erciş'te bu oyunları izleme fırsatı veren herkese çok teşekkür ederim. Böyle etkinliklerin devam etmesini diliyorum." dedi.

Erdem'in yönettiği konserde, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası 500 kişilik koroya eşlik etti. Alman Besteci Carl Orff'un tüm dünyada tanınmasını sağlayan ve 'Beuern Şarkıları' olarak da bilinen eseri 'Carmina Burana'nın seslendirildiği konsere Ankaralı müzikseverler yoğun ilgi gösterdi.

Bediüzzaman Said Nursi'nin 1897-1907 ve 1912-1914 yıllarında ibadethane ve talebe yetiştirme amacıyla kullandığı yapının restorasyon süreci, ilk olarak 2012 yılında yapıldı. Ardından bir takım teknik sorundan dolayı zarar gören cami, 2019 yılında tekrar ibadete kapatıldı.

Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca geçen yıl kısmen ibadete açılan Horhor Medresesi Camii, eksiklerin tamamlanmasıyla birlikte bu yıl beş vakit namazda yeniden cemaatini ağırlamaya başladı. Tarihi cami ve çevresinde yapılan kapsamlı düzenlemelerle bölge, hem yerli hem de yabancı ziyaretçiler için yeni bir cazibe noktasına dönüştü.

"Akan suyun sesinden dolayı buraya ‘Horhor' deniliyor"

İHA muhabirine konuşan Horhor Medresesi Camii İmam Hatibi İsmail Tukdan, caminin isminin bölgeden akan suyun çıkardığı sesten geldiğini belirtti. Horhor Medresesi'nin tarihi önemine dikkat çeken Camii İmam Hatibi Tukdan, "Van Kalesi'nin dibinden akan suyun sesinden dolayı buraya ‘Horhor' deniliyor. Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri de Vali Tahir Paşa'nın davetiyle 1896-1907 yılları arasında Van'a gelerek irşat faaliyetlerinde bulunuyor. Gelişinde Horhor Medresesi'nde talebe yetiştirmeye başlıyor. Risale-i Nurlarda geçtiği üzere bu dönemde hem dinî ilimler hem de fen ilimleri birlikte okutuluyor. Bediüzzaman Hazretleri, Tahir Paşa'nın konağında kimya ve fizik hocalarıyla matematik üzerine ilmî tartışmalara giriyor ve hepsine üstün geliyor" dedi.

Horhor Medresesi'nin, Bediüzzaman tarafından "Medresetü'z-Zehra'nın mekteb-i iptidaisidir" şeklinde tanımlandığını dile getiren Tukdan, bunun bölgenin üniversite temelli büyük bir ilim projesinin başlangıç noktası olduğunu söyledi. Tukdan, "O dönemde Hakkari, Şırnak, İran ve Irak'tan birçok âlim bu medreseye gelerek ders görüyor, ders veriyor ve icazet alıyor. 1914'te yaşanan olaylarda Ermeniler, bölgedeki Müslüman evleri ve camiler gibi Horhor Medresesi de tahrip edilerek yakılıyor ve 2010'a kadar harabe halde kalıyor" diye konuştu.

"Buraya gelenler geçmişle köprü kuruyor"

Medresenin 2010 yılında dönemin Van Valisi tarafından restore edilerek ayağa kaldırıldığını hatırlatan Tukdan, yapının teknik sorunlar nedeniyle 2019'da tekrar kapatıldığını dile getirerek, "Van Valisi Ozan Balcı'nın girişimleriyle 2024 yılında drenaj sistemi tamamen yenilendi, tavan akıntıları onarıldı, çevre düzenlemesi yapıldı, yürüyüş yolları, aydınlatmalar, abdestlikler ve çeşmeler yenilendi. Böylece Horhor Medresesi Camii, beş vakit, cuma ve cumartesi sabah namazlarıyla yeniden ibadete açıldı. Cemaat yoğunluğu oldukça fazladır. İnsanlar burayı yeni yeni keşfediyor ve büyük bir ilgi gösteriyor. Hafta sonları 3 ila 5 bin kişi hem ibadet etmek hem tarihi mekânı görmek hem de geçmişle köprü kurmak için buraya geliyor" şeklinde konuştu.

Alanın daha önce bir bataklık olduğunu ifade eden İlhan Öztekin isimli ziyaretçi ise alanın yeniden düzenlendiğini ve caminin de yeniden ibadete açıldığını söyledi. Öztekin, yeni çalışmayla tarihi alanın çok sayıda kişi tarafından ziyaret edildiğini belirterek, emeği geçenlere teşekkür etti.