Van'ın bir değeri daha kaybolmaya yüz tuttu

Van'da 2 bin 800 yıllık geçmişi olan savat işlemeciliği, kaybolmaya yüz tuttu. Her geçen gün biraz daha değer kaybeden savat işlemeciliği, eski günlerini arıyor. Van'ın tarihi açısından önemli el sanatları arasında yer alan savat işlemeciliği gün geçtikçe yok olmaya yüz tutuyor.

Kültür & Sanat 02.11.2022, 09:46
Van'ın bir değeri daha kaybolmaya yüz tuttu

Kurşun, kükürt, bakır ve gümüşten elde edilen Savatlı Gümüş, Van'da her geçen gün değer kaybetmeye devam ediyor. Van'da eski günlerini arayan savat işlemeciliği, kaybolmaya yüz tuttu. Van'da geçmiş yıllarda 130'un üzerinde savatlı gümüş atölyesi bulunurken, Van'ın bin değeri daha kaybolmayla karşı karşıya kaldı. Urartulardan kalma olan ve eski günlerin arayan Savat Gümüş, Van'ın en önemli değerleri arasında yer alıyor.

"ATÖLYELER BİR BİR KAPANDI"

Van'da kaybolmaya yüz tutmuş savat işlemeciliğiyle ilgili gazetemize özel açıklamalarda bulunan Van Ticaret ve Sanayi Odası ile Van Ticaret Borsası Eski Başkanı Vanlı İş Adamı Feridun Irak, savat kökeninin Urartular'a kadar gittiğini belirterek, "Savatın kökeni Urartular'a kadar gidiyor.  Van Bölgesinde, Romalılardan günümüze kadar gelmiş bir süsleme sanatı olan savatın yereldeki adı 'sevad'tır. Sevad, Arapça kara anlamına gelen esvad kelimesinden türemiştir. İdeal olan 950 ayar gümüşe savat yapmaktır.

Osmanlı Döneminde 900 ayar gümüşe tuğra vurma yetkisini, İstanbul ile birlikte Van Vilayeti savat işlemeleri sayesinde almıştı. 1915 öncesi Van'da 120 savat işleme atölyesi varken, 1915'ten sonra bu atölyeler birer birer kapanmıştır. Yok, olmaya yüz tutan bu sanatın yaygınlaşması için Van Ticaret Borsası Başkanlığım sırasında eğitim atölyesi kurmuştuk. Eğitim atölyesi sayesinde birçok gencimiz savat işçiliğini öğrenmiş oldu. Günümüzde savat işlemeciliği gün geçtikçe yok olamaya yüz tuttu. Bu sanatın yeniden canlandırılması gerekiyor. Savat işlemeciliği ilimizde eski günlerini arıyor" dedi.

"SAVAT GÜMÜŞ İŞLEMECİLİĞİ'NİN DAHA FAZLA DESTEKLENMESİ GEREKİYOR"

Urartulardan kalma olan Savat Gümüş'ün Van'ın en önemli değerleri arasında yer aldığını vurgulayan Irak, "Van'da savat işlemeciliğinin eski günlerine dönebilmesi için özellikle yurt içi ve yurt dışındaki fuarlarda tanıtımının yapılması gerekiyor. Yapılacak doğru tanıtım hamleleri savat işlemeciliğinin eski günlerine dönmesini sağlayacak ve Van adına çok önemli katkı sağlayacağına inanıyorum. İlimizde önemli bir değere sahip olan Savatlı Gümüş'ün tescili de yapıldı. Bu da Van adına önemli bir gelişmeydi. Ama tescillemek yetmiyor.

Bunu korumamız gerekiyor. Savat Gümüş İşlemeciliği'nin daha fazla desteklenmesi gerekiyor. Savat Gümüş'ünün tarihi ve kültürü insanlara anlatılırsa, daha fazla ilgi göreceğine inanıyorum. 1915'li yıllar öncesi Van'da bulunan 120 savatlı gümüş işleme atölyesinin her birinde 5 kişinin çalıştığı tahmin edilmektedir. Söz konusu bu yıllarda Van'da, savatlı muskalıklar, hamayiller, gerdanlıklar, saç tokaları, saç bağları, tepelikler, bilezikler, yüzükler ve kemerler vazgeçilmez takılar olarak yer almıştır. Yine o dönemlerde bütün saraylarda, hanlarda ve zengin kesimin evlerinde bulunan savatlı gümüş süs eşyaları ile erkeklerin kullandıkları tütün tabakaları ve enfiyelikler Van'da üretilmiştir" diye konuştu.

"PROJEMİZ SAVATLI GÜMÜŞ İŞLEMECİLİĞİNİN DEVAMINA CİDDİ KATKI SUNDU"

Bir dönem Van'ı dünyaya tanıtan, ancak zaman içinde yok olmaya yüz tutan savatlı gümüş işlemeciliğinin yaşatılması amacıyla Van Ticaret Borsası Başkanlığı sırasında eğitim atölyesi kurduklarını hatırlatan Irak, "Projemiz kapsamında ilk olarak 270 metrekare kapalı alana sahip bina kiralanarak altyapı işlemleri tamamlandı ve ardından savatlı gümüş işlemeciliği için gerekli ekipman temin edilerek montajları yapıldı. Faydalanıcı 20 genç, İŞKUR'a kayıtlı lise mezunu işsiz gençler arasından belirlendi.

Faydalanıcıların teorik eğitimler Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Vali Ali Paşa Merkez Eğitim Merkezi'nde verildi. Teorik eğitim sürecini başarıyla tamamlayan gençler, gümüş işlemeciliği eğitim atölyesinde uygulama eğitimlerine başladılar. Gençlerin her birine eğitim aldıkları gün başına 8 Euro ücret ödendi. Vali Ali Paşa Meslek Eğitim Merkezi'nde 480 saat süreyle verilen teorik eğitimlerde gençler, güncel mesleki bilgilerle donatıldılar.

Bin 320 saat süren pratik eğitimlerde ise ham gümüşün takıya dönüştüğü sürece katılan gençler, usta öğreticilerden savatlı gümüş işlemeciliğinin tekniklerini öğrenerek uygulama fırsatı buldular. Eğitim programının ardından mezun olan ve kalfalık belgesi sahibi olan faydalanıcılar, Van Valiliği Sosyal Riski Azaltma Programından kredi alarak Van İş Geliştirme Merkezinde kendi atölyelerini kurarak üretime başladılar. Bu projemiz Van'a ait bir sanat olan savatlı gümüş işlemeciliğinin devamına katkı sunduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

Van Bölge Gazetesi

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 08 Aralık 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10