Van'da Urartu dönemine ait ezgi taşı

Van'ın Gürpınar ilçesindeki Çavuştepe Kalesi'nde yapılan kazı çalışmalarında Urartuların tahıl ürünlerini öğütmede kullandığı ezgi taşı gün yüzüne çıkarıldı.

GÜNCEL 20.09.2018, 16:19 20.09.2018, 16:41
Van'da Urartu dönemine ait ezgi taşı

İlçenin Çavuştepe Mahallesi'nde Urartu Kralı II. Sardur tarafından inşa edilen surlar, su sarnıçları, tapınaklar ve saray yapılarıyla günümüze kadar ihtişamını koruyan kalede 2014 yılında başlatılan kazı çalışmalarının bu yılki etabı tamamlandı.

Milattan önce 750 yılında yaptırılan kale ve kuzey kısmındaki nekropolde bu yıl yürütülen kazı çalışmalarında her yıl Urartular dönemine ait yeni bilgi ve bulgular ortaya çıkıyor.

2-20180920162110.jpg

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında yürütülen kazı çalışmalarında buğday, arpa, nohut, mısır gibi tahılların öğütülmesinde kullanılan 2 bin 700 yıl öncesine ait ezgi taşı bulundu.

2-20180920162145.jpg

YYÜ Edebiyat Fakültesi laboratuvarında incelenen ezgi taşının neolotik dönemden beri kullanıldığı tespit edildi.

Çavuşoğlu, AA muhabirine, kazı çalışmalarında gün yüzüne çıkarılan eserlerin belgelenmesi işlemlerini yürüttüklerini söyledi.

Bu yıl hem kalede hem de nekropol alanında çalışma sürdürdüklerini anlatan Çavuşoğlu, aşağı kaledeki depo binalarının kuzey duvarını yeniden ayağa kaldırdıklarını anımsattı.

2-20180920162230.jpg

- "Uzun yıllar boyunca kullanılmış"

Nekropol alanında da "urne" denilen çok sayıda ölü gömme adetleriyle ilgili bulgulara rastladıklarını ifade eden Çavuşoğlu, şöyle dedi:

"Kalede çıkardığım taş, alt ezgi taşıdır. Bazalttan bir malzemedir. 54 santimetre uzunluğunda ve 30 santimetre genişliğinde dikdörtgen şeklindedir. İnsanların yerleşik hayata geçtikten sonraki aşamada arpa, buğday gibi tahılları burada öğütmek için kullanılan bir taştır. Bu taş çok uzun yıllar boyunca kullanılmış ve kültür haline getirilmiş" 

2-20180920162318.jpg

Çavuoğlu, Urartular döneminde de ezgi taşının tahıl öğütme aracı olarak yoğun şekilde kullanıldığını belirterek, kazılarda dört ezgi taşı çıkardıklarını aktardı.

- "Birinci bin yılda yaygın olarak kullanılmış"

Üst taşın alt ezgi taşına sürtünmesiyle yapılan işlem sonucu tahılların öğütüldüğünü aktaran Çavuşoğlu, şunları söyledi:

2-20180920162656.jpg

"İki parçadan oluşuyor. Üst taş sürtünmede, alt taş da gözenekli olarak kullanılıyor. İki taşın sürtünmesiyle içindeki buğday ufalanıp, un haline geliyor. Birinci bin yılda bu çok yaygın olarak kullanılmış. İnsanoğlu, alıştığı, kültür haline getirdiği bazalt taşın bu öğütme özelliğini bildiğinden dolayı teknolojisi sadece gelişiyor. Neolotik dönemde bazalt taşında çok fazla bir değişiklik olmuyor. Bundan yaklaşık 30, 40 yıl öncesine kadar el değirmenlerimiz vardı. Onlar biraz daha yuvarlaktı ama bazalttan oluşuyordu. Yaklaşık 10 bin yıllık bir geçmişe sahip olan taşın aynı cinsi kullanmış. İnsanoğlu bunu değiştirmiyor sadece teknolojisini geliştiriyor."

2-20180920163001.jpg

- "Çok büyük bir işleve sahip"

Kazı çalışmalarında ezgi taşlarını hem mekan içinde hem de yüzey kısımda bulabildiklerini anlatan Çavuoğlu, şöyle devam etti:

"İncelendiği zaman bunların çok büyük bir işleve sahip olduğunu, insanoğlunun beslenmesindeki en önemli araçlardan bir tanesi olduğunu anlıyoruz. Bu taşın uzun süre kullanılmış olması, aşınmış olması bize bunu gösteriyor. Bir diğer önemli husus ise kalede yaşayan insanların ekmek ihtiyacını karşılamak için buğdaya ihtiyaçları var. Gürpınar Ovası da buğday ekimi için çok önemli bir yer."

2-20180920163406.jpg

Çavuşoğlu, kalede gün yüzüne çıkarılan 120'ye yakın küpün kışı geçirmek için kullanıldığını anlatarak, "İhtiyaç duyulduğunda bu küplerin içerisindeki tahıl alınıp hızlı bir şekilde öğütülüyordu. Bu taşın mutfakta daha çok yer alması gerekiyordu. Burada taş, cinsiyle ilgili de önemli ip uçları veriliyor.

2-20180920164039.jpg

Hangi taş ne işe yarar bunu öğrenebiliyoruz. İnsanların dini, ırkları, toplum yapıları değişse bile bu kültür geleneksel olarak devam etmiş. Urartularda da sıkça kullanıldığı görülüyor." sözlerine yer verdi. (AA)

Yorumlar (0)
-13
az bulutlu
Namaz Vakti 22 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sakaryaspor 20 48
2. 1461 Trabzon FK 20 40
3. Sivas Belediyespor 20 37
4. Afjet Afyonspor 20 37
5. An Zentrum Bayburt Özel İdarespor 20 36
6. Somaspor 20 35
7. Bodrumspor 20 34
8. Çorum FK 20 34
9. Silahtaroğlu Vanspor FK 20 32
10. Ankaraspor 20 30
11. Serik Belediyespor 20 29
12. İnegölspor 20 27
13. Diyarbekirspor 20 25
14. Etimesgut Belediyespor 20 24
15. Turgutluspor 20 22
16. Adıyaman FK 20 19
17. Sarıyer 20 15
18. Ergene Velimeşespor 20 15
19. Kahramanmaraşspor 20 11
20. Niğde Anadolu FK 20 6
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. Samsunspor 20 33
7. İstanbulspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Norwich City 22 16
18. Watford 20 14
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11